Bilindiği üzere, Dünya Çerkes Birliği (DÇB) Genel Kurulu 18-19 Eylül 2018 tarihlerinde Nalçik’te gerçekleştirilmiştir. Gerek Genel Kurul sürecinde gerek sonrasında çeşitli tartışmalar ve gelişmeler yaşanmıştır. Bu konularla ilgili kamuoyunda zaman zaman gerçeği tam olarak yansıtmayan bazı söylemlerin de yer aldığını gözlemledik. Bu çerçevede konuya ilişkin kamuoyunu bilgilendirmek üzere bir açıklama yapılmasına yetkili kurullarımızda yapılan görüşmeler sonucu karar verilmiştir.
Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) olarak kuruluşunda öncü rol oynadığımız ve en yüksek delege sayısına sahip üyesi olarak çalışmalarına katkı verdiğimiz Dünya Çerkes Birliği (DÇB) ile ilişkilerimizde kökeni 2000 yılı kongresine kadar dayanan çeşitli sorunlar yaşandığı kamuoyunun malumudur. Bu sorunlar mevcut başkan Sokhroko Hauti’nin çeşitli uygulamaları ile hızla tırmanmıştır.
Bu uygulamalara KAFFED’in yanı sıra geçmişte itirazlarını dile getiren bazı DÇB bileşenlerinin yöneticileri zaman içerisinde çeşitli yollarla devre dışı bırakılmıştır. Benzer şekilde itirazlarını kurumsal mekanizmalarda demokratik şekilde dile getirmeye devam eden KAFFED Genel Başkanı Yaşar Aslankaya hakkında ise, 21 Eylül 2016 tarihinde DÇB Genel Kurulu için bulunduğu Nalçik’ten Türkiye’ye dönmek üzere havaalanına geldiğinde kendisine tebliğ edilen bir kararla 1 Kasım 2020 tarihine kadar Rusya Federasyonuna giriş yasağı konulmuştur. Bugüne kadar tüm girişimlerimize karşın bu yasağın resmi bir gerekçesini öğrenemedik. Yasağın konulmasından sonra da Rusya Federasyonu Ankara Büyükelçiliği ile kurumsal ve sosyal ilişkilerde hiçbir olumsuz değişiklik olmaması sorunun kökeninde Rusya nezdinde federal bir konunun olmadığına karine teşkil etmektedir.
Bu sorunları değerlendiren KAFFED Başkanlar Kurulu’nun önerisi doğrultusunda Yönetim Kurulu “DÇB'nin mevcut toplantı, karar alma ve çalışma biçimine yönelik olarak DÇB Genel Kurulunda tarafımızdan yapılan uyarı ve tavsiyelerin dikkate alınmaması, köklü bir değişikliğe gidilmemesi, DÇB Genel Başkanı’nın yönetim anlayışına yönelik eleştiriler karşısında verilen sözlerin tutulmaması, Çerkes halkının sorunlarına karşı takınılan duyarsız tutum ile Çerkes kamuoyunda tepkilere neden olan eylem ve söylemlerde ısrar edilmesi nedeniyle; bu konularda kalıcı ve kurumsal düzenlemeler yapılıncaya kadar, bu düzenlemelerin yapılmaması ve aynı tutumun devam etmesi halinde yapılacak ilk Genel Kurulumuzda tekrar görüşülmek üzere, DÇB Genel Merkezi ile ilişkilerin askıya alınmasına” 18 Aralık 2016 tarihinde karar vermiştir.p>
Diğer DÇB bileşenleri ile yapılan görüşmeler doğrultusunda, Yönetim Kurulu’nun kararı ile sadece DÇB Genel Kurulu sürecinin sorunların çözümüne katkı sağlayacak şekilde gerçekleşmesi ve yönetimde bu yönde köklü değişiklikler yaşanması amacı ile ve bu konu ile sınırlı olmak üzere, Genel Kurula hazırlık mahiyetinde ve Nalçik dışında (Almanya ve Türkiye) yapılan son iki DÇB Yönetim Kurulu toplantısına katılım sağlanmış ve görüş, eleştiri ve önerilerimiz net bir şekilde bir kez daha ortaya konulmuştur.
Genel Kurul sürecinin beklentileri karşılamaktan uzak gelişmesi üzerine, toplanarak durum değerlendirmesi yapan KAFFED Delegasyonu, Sokhroko Hauti’nin aday olması halinde “red” oyu verilmesini, DÇB Yönetimine katılımın gözlemci mahiyetindeki tek üye ile sınırlanmasını, sorunlara ilişkin bir deklarasyon hazırlanıp Genel Kurulunda haziruna açıklanmasını kararlaştırmıştır. Deklarasyonda;
“KAFFED’in DÇB’nin, kuruluş felsefesine ve sürecine en önde katkı sağlayarak kurucu üyesi olan ve kurulduğu günden bugüne içinde olan bir diaspora örgütü olduğu; birliğe ve birlikten doğan sinerjiye, onun gücüne inanan bir kurum olarak DÇB nin içinde olmayı hep doğru ve yararlı pozisyon olarak benimsediği ve şartların elverdiği ölçüde bunun gereğini yerine getirdiği,
KAFFED ve diasporanın, bu perspektifle, DÇB ye isminden de anlaşıldığı gibi tüm Dünya Çerkeslerinin çatı örgütü, meclisi ve hatta parlamentosu olarak bakmakta ve bu doğrultuda çalışmasını arzu ettiği,
KAFFED tarafından önceki Genel Kurulda özellikle yönetim anlayışından kaynaklanan sıkıntıların dile getirildiği ve bunların giderilmesi, yapılan açıklama ve beyanların bileşenlerini rahatsız etmeyecek şekilde ve kurumsal olması istenmiş, bunların olmaması halinde KAFFED’in pozisyonunu gözden geçireceğinin dile getirildiği,
Ancak üzülerek söylemek gerekirse Başkanın tavır ve tutumlarında önemli bir değişiklik olmadığı, bireysel değerlendirmelerin ve dar grup anlayışının yine etkinliğini sürdürdüğü,
Türkiye Diasporası Çerkeslerinin çatı örgütü olan KAFFED’in Genel Başkanı Yaşar ASLANKAYA’nın Rusya Federasyonuna girişinin yasaklanması ve anavatana girişinin bu şekilde engellenmesi konusunun iki yıldır ilişkilerimizi bozan, zora sokan bir duruma geldiği” dile getirilmiştir.
DÇB Genel Kurulunda DÇB Başkanı Sokhroko HAUTİ tarafından Genel Başkan Yaşar ASLANKAYA’nın Rusya Federasyonuna giriş yasağının kaldırıldığı bilgisi bütün Dünya Çerkes STK temsilcilerine kazanılmış bir zafer olarak ilan edildi. Benzer yönde bir açıklama da DÇB Üyesi kuruluşların temsilcilerinin kendisine yaptıkları nezaket ziyaretinde Kabardey Balkar Cumhurbaşkanı Koko Yuri tarafından yapılmıştır.
Bu durum üzerine Rusya Federasyonu Ankara Büyükelçiliği nezdinde yapılan araştırmada Yaşar ASLANKAYA’nın Rusya Federasyonuna giriş yasağının kaldırılmadığı, sadece DÇB Genel Kuruluna katılması için bir defaya mahsus özel izin alındığı bilgisine ulaşılmıştır. Böyle bir özel izinle Genel Başkan’ın DÇB Genel Kurulu’na gidişi Rusya Federasyonu’nun Ankara Büyükelçiliği’nden alınan bir bilgi doğrultusunda daha önce de gündeme gelmiş ve Genel Başkan’ın ve Yönetim Kurulu’nun ortak kararı ile bunun kabul edilemez olduğu, deportun konduğu şekilde tamamen kaldırılması veya hukuki gerekçesinin net bir şekilde açıklanması gerektiğine karar verilmişti.
Bu konu derhal KAFFED Delegasyonuna iletilmiştir. Ancak DÇB Başkanı ve oradaki yetkililer tarafından bu bilgi yalanlanarak Yaşar ASLANKAYA’nın Rusya Federasyonuna giriş yasağının kaldırıldığı konusunda ısrarcı olunmuştur.
Devam eden süreçte, KAFFED Delegasyonu, mevcut sıkıntılar nedeniyle Kaffed'in yönetime katılmayacağını, DÇB Başkan Yardımcılığından feragat ettiğini, sadece ilişkilerin tamamen kopmaması için bu seçim döneminde DÇB Yönetim Kurulunda gözlemci statüsünde bir üye (Ergün Yıldız) bulunduracağı kararını genel kurula deklare ederek alınan karar gereği mevcut başkanın tekrar seçilmesine karşı olduğumuz açıklanarak 13 Delegemiz tarafından çekimser oy kullanılmıştır. (Daha önce red oyu kullanılması kararı olmakla birlikte, son anda Genel Başkan Yaşar ASLANKAYA’nın Rusya Federasyonuna giriş yasağının kaldırıldığı bilgisinin DÇB başkanı tarafından Genel Kurulda ilan edilmesi üzerine, bir iyi niyet göstergesi olarak çekimser tavır alınmasına karar verildi.)
Genel Kurul sonrası DÇB internet sitesine konulan ve oradan da medyaya yansıyan bir listede DÇB Yönetim Kurulu listesi ve üye kuruluşların başkanlarından oluşan Başkanlar Kurulu (Sovyet)listesi, tek liste halinde birleştirilerek yayınlanmış ve bu listeye KAFFED Genel Başkanı Yaşar Aslankaya’nın ismi de yazılmıştır. Bu durumun yanlış bir algı oluşturması üzerine hemen müdahale edilerek listeden Yaşar Aslankaya’nın ismi çıkarttırılmıştır.
Daha sonra Rusya Federasyonu’nun Ankara Büyükelçiliği ile yapılan görüşmelerde giriş yasağının kalkmadığı hususu bir kez daha teyid edilmiştir. Yine 5 Ekim Adıgey Cumhuriyetinin Kuruluş Yıldönümü Etkinlikleri için Maykop’ta bulunan KAFFED Heyeti de deportun kaldırılmadığı hususunu oradaki yetkilere teyid ettirmiş ve Cumhurbaşkanı Kumpil Murat başta olmak üzere tüm ilgililere durumdan duyulan rahatsızlığı iletmiştir. Nitekim giriş yasağının kaldırıldığına dair söylentileri test etmek amacı ile Adıgey Cumhuriyeti’nden Yaşar Aslankaya’nın bu törenlere katılımı için istenen davetiye de gönderilmemişti.
Bu konuda Dünya Çerkes Birliği Genel Kurulunda Başkan Sokhroko Hauti tarafından yapılan açıklamaların gerçeği yansıtmadığı tartışmaya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkmış durumdadır.
Kamuoyunun bilgisine saygılarımızla sunarız.
---------------------------------------
Açıklamanın Çerkesce çevirisi :u>strong>p>
Дунейпсо Адыгэ Хасэм къыщекlуэкlхэм теухуа гъэнэlуэныгъэp>
ЗэрыфщIэщи, Дунейпсо Адыгэ Хасэм (ДАХ) и зи чэзу зэхуэсыр 2018 гъэм фокIадэм и 18-19-м Налщыч щекIуэкIащ. Зэхуэсыр щекIуэкIми, зэхуэс нэужьми абы хэта зэгухьэныгъэхэр зэрызэгурымыIуа, щIызэдэуа зыкъом щыIащ. Иджы Iуэхур зэрыщымытауэ псэлъэмакъ утыку къохьэри, къекIуэкIа псоми и пэжыпIэм ди цIыхур щыгъуазэ тщIыну гъэзэщIакIуэ гупым унафэ къэтщтащ.
Дэ, Кавказ Хасэхэм и Федерацэр (КАФФЕД), дащыщщ Дунейпсо Адыгэ Хасэр (ДАХ-ыр) щаухуэм абы делегацэ нэхъыбэ дыдэ хэзыгъыхьа икIи и лэжьыгъэхэм зи гуащIэ хэзылъхьа зэгухьэныгъэхэм. 2000 гъэм щегъэжьауэ дызэрымыарэзы гуэрхэр къэхъуурэ екIуэкIырти, ДАХ-ым и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэути и IуэхузехьэкIэм ар нэхъри куу ищIащ.
КАФФЕД-ым хуэдэу, ялъагъу IуэхузехьэкIэхэр зымыдэу ДАХ -ым хэт языныкъуэ зэгухьэныгъэ унафэщIхэр зэманкIэрэ, щхьэусыгъуэкIэрэ IуагъэкIуэтахэщ. Апхуэдэу, 2016 гъэм фокIадэм и 21-м Налщыч щекIуэкlа ДАХ-ым и зи чэзу зэхуэсым и мыарэзыныгъэхэр демократием и хабзэхэм тету къыщызыгъэлъагъуа Хьэгъундокъуэ Яшар, КАФФЕД -ым и тхьэмадэ нэхъыщхьэр, Тыркум щыкIуэжым, аэропортым деж тхылъ къыщратащ 2020 гъэм щакIуэгъуэм и 1 пщIондэ Урысейм къихьэ мыхъуну депорт зэращIымкIэ. Нобэр къыздэсым а унафэр къызыхэкIам и официальнэ щхьэусыгъуэр къытхуэщIакъым. Депортым иужькIэ Урысейм и посольствэ Анкара щыIэмрэ КАФФЕД -ымрэ социальнэ и лъэныкъуэ яIэ зэпыщIэныгъэхэм зыкIи зэрызимыхъуэжам къегъэлъагъуэ мы Iуэхур Урысей Федерацэм къыпкърымыкIауэ.
КАФФЕД-ым и гъэзэщIакIуэ гупым я чэнджэщым ипкъ иткIэ ДАХ -м и зи чэзу зэхуэсым щыгъуэ утыку къэтщIащ мыпхуэдэ IуэхуеплъыкIэ: ДАХ-ым и тхьэмадэм и лэжьэкIэр, IуэхузехьэкIэр ихъуэжу, лъэпкъ Iуэхум и зыужьыныгъэм тещIыхьа лэжьыгъэ купщIафIэхэр зэфIимыхынумэ, адыгэ цIыхубэр зыгъэтхьэусыхэ проблемэхэр зэхимыгъэкIынумэ, зэкIэ зэрыщытым дримыарэзыуэ ДАХ-ымрэ КАФФЕД-ымрэ ди зэпыщIэныгъэхэр къэдгъэувыIэнущ. А унафэр къэтщтащ 2016 гъэм дыгъэгъазэм и 18-м.
Германиемрэ Тыркумрэ щрагъэкIуэкIа зэхуэситIми КАФФЕД-ыр хэтащ, а гупсысэ дыдэр аргуэру абыхэм къыщыдгъэIуащ. ДАХ-ым и зи чэзу зэхуэсыр зэхыхьэн ипэ къихуэу къекIуэкI псалъэмакъыр щимыухым, КАФФЕД-ыр дызэхуэсри Iуэхум иджыри дытепсэлъыхьащ, унафэ къэтщтащ Сэхъурокъуэ Хьэути ДАХ-ым и тхьэмадэу иджыри хахын хъум, ди делегацэхэм Iэ хуамыIэтыну, ауэ кIэлъыплъакIуэу зы делегацэ хэдгъыхьэу, ди декларацэм зэхуэсым деж къыщеджэну.
Декларацэм итыр:
« КАФФЕД-ыр ДАХ-ыр зыухуахэм яхэтащ, адэкIи зиужьынымкIэ хэлъхьэныгъэ хуэзыщI зэгухьэныгъэщ; зэкъуэтыныгъэм къарур зэригъэбагъуэр и фIэщ хъууэ, ДАХ-ым хэтыныр тэрэзу къилъытащ, и къалэныр нэсу игъэзэщIэну хущIэкъуащ, ДАХ-ым и фIэщыгъэцIэм хуэфащэу - Дунейпсо Адыгэхэм я Зэгухьэныгъэу, я Парламенту щытыныр и фIэщ хъууэ, абы хуэфащэу езыри хэтыну, дэлэжьэну хуейуэ.
Дызэрыщыгугъам хуэдэу къыщIэкIатэкъыми, ДАХ-ым и гъэзэщIакIуэхэм яIэщIэкIа щыуагъэхэр гъэзэкIуэжын хуейуэ КАФФЕД-ым чэнджэщ яритат, ауэ зыми зихъуэжакъым. Тыркум щыIэ хэхэсхэм я цIыхубэ зэгухьэныгъэ нэхъыщхьэ КАФФЕД-ым и Тхьэмадэ Хьэгъундокъуэ Яшар Урысейм зэрырамыгъыхьэм, илъэситI хъуауэ и хэкум зэрымыкIуэфым ди зэпыщIэныгъэхэр нэхъри тIасхъэ зэрищIыр къыхыдогъэщ».
ДАХ-ым и зи чэзу зэхуэсым щыгъуэ абы и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэути Хьэгъундокъуэ Яшар Урысейм ихьэну хуит ящIыжауэ, апхуэдэу зэрыхъужар Дунейпсо Адыгэ зэгухьэныгъэхэм я ехъулIэныгъэу хъыбар зэбгыригъэкIащ, ар щыжиIащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикам и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрэ ДАХ-ым и лIыкIуэхэр щыхуэзами.
Урысейм и Пасольствэу Анкара щыIэм къызэрыщытщIамкIэ, Хьэгъуэндокъуэ Яшар Урысейм ихьэну хуит ящIыжауэ аратэкъым, атIэ ДАХ-ым и зэхуэсым хэтын папщIэ зэ закъуэ Урысейм кIуэфыну арат. КАФФЕД-ым и гъэзэщIакIуэ гупыр абыкIэ арэзы хъуакъым, е депортыр Iуахыжыпэн хуейуэ, е депорт щIащIам и щхьэусыгъуэр официальнэу наIуэ къащIын хуейуэ игъэуващ.
АрщхьэкIэ ДАХ-ым и тхьэмадэм тригъэчыныхьащ Хьэгъуэндокъуэ Яшар Урысейм ихьэну хуит ящIыжар пэжу.
Абы иужькIэ КАФФЕД-ым унафэ ищIащ ДАХ-ым и гъэзэщIакIуэ гупым езым и цIыху химыгъэхьэну, ДАХ-ым и вице-президент къалэнри ди япэкIэ имыгъэзэщIэжыну, ауэ ДАХ-ымрэ КАФФЕД-ымрэ я зэпыщIэныгъэхэр зэпымыун щхьэкIэ, ДАХ-ым и гъэзэщIакIуэ гупым кIэлъыплъакIуэу зы цIыху закъуэ хигъэтыну. Хэхыныгъэм деж Сэхъурокъуэ Хьэути хахыжынымкIэ КАФФЕД-ыр мыарэзыуэ, зэхуэсым хэта и делегацэхэм ящыщу цIыху I3-м лъэныкъуитIми щымыщу Iэ яIэтащ. (Нэхъ ипэ щIыкIэ Сэхъурокъуэр хахыжыну ямыдэу Iэ яIэтыну унафэ щыIами, КАФФЕД-ым и тхьэмадэр Урысейм ихьэну хуит къащIыжауэ нэпцI хъужа хъыбарыр къыщыIум, Iуэхум гуапагъэ халъхьэн папщIэ, лъэныкъуитIми щымыщу Iэ яIэтащ).
Зэхуэс нэужьым ДАХ-ым и сайтым иралъхьэу зэбгырагъэкIа къыхэтхыкIам итат КАФФЕД-ым и тхьэмадэ Хьэгъундокъуэ Яшари яхэтауэ. Абы цIыхухэр щигъэуэну зэрыщытым къыхэкIкIэ Хьэгъундокъуэ Яшар и цIэр къыхырагъэтхыкIыжащ.
Абы иужькIэ Урысейм и Пасольствэ Анкара щыIэм драгъэкIуэкIа зэпсэлъэныгъэхэм наIуэ къищIащ КАФФЕД-ым и тхьэмадэр Урысейм ихьэну иджыри хуит къызэрамыщIыжар. Аращ къызыхэкIар Адыгей Республикэр къызэрыхъуам теухуа махуэщIым Хьэгъундокъуэ Яшар къыхурагъэхьын хуейуэ щыта егъэблагъэ тхылъыр къызэрыIэрымыхьар.
ДАХ-ым и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэути Хьэгъундокъуэм теухуауэ хъыбарыпцI зэрыхигъэIуар апхуэдэурэ утыку къэхъуащ.
ПщIэ зыхуэтщI цIыхубэр пэжым щыгъуазэ фыдощI.
(Зэзыдзэкstrong>lstrong>ар Емуз Баязытstrong>’strong>щ.strong>)strong>p>
nanKaffed
)
