Chomsky’den Adıge Dili Konferansı Mesajı

Dünyanın en önemli dilbilimcilerinden, insan hakları savunucusu Noam Chomsky, İkinci Uluslararası Adıge Dili Konferansı'na gönderdiği mesajda dillerin yaşatılmasının önemini vurguladı. Sn. Chomsky'nin mesajının Batı ve Doğu Adıgece tercümelerini okuyucularımız ile paylaşıyoruz. İkinci Uluslararası Adıge Dili Konferansı'na Mesaj Ulusal diller yaygınlaştıkca sözde “lehçeler”in -ki gerçekte bunlar oldukça farklı dillerdir- kaybolduğu Avrupa dahil dünyanın her yerinde diller hızlı bir şekilde yok oluyor. Ve yerel diller de her yerde kayboluyor. Herhangi bir dilin yok olması trajik bir olaydır. Bir dil, sadece bir konuşma biçimi değildir. Dil, geleneklerin, tarihin, bilginin, anlamanın, topluluk bağlarının kökeni ve geçmişle ilişkilerin, dünyaya ve insan yaşamına dair bakış açısının, kısacası kültürel zenginliğin hazinesidir. Bir dilbilimci için, bir dilin kaybolması özel bir trajedidir, insan dilinin doğasına ilişkin bir kanıtın tamamen yokolmasıdır. Dilleri korumak ve canlandırmak için büyük çabalar sarfedilmektedir. Bu konuda çarpıcı bir örnek, Doğu Massachusetts'deki Wampanoag dilinin yeniden canlandırılması çalışılmasıdır. Wampanoag dili yüz yıl boyunca konuşulmamasına karşın dilin yeniden canlandırılmasına yönelik bir Wampanoag annenin çalışmaları sonucu bu dil artık bir kızın anadili olmuştur. Yerel dillerin yaşatılması, o dili kullanan toplulukların ve insan yaşamı ve yaradılışının zengin potansiyeline değer veren hepimizin çok önemli amacıdır. Noam Chomsky  p> Адыгабзэм иятIонэрэ Дунэе ШIэнIуатэм фэгъэзэгъэ псалъ Лъэпкъыбзэмэ (нациябзэмэ) заубгъу къэс «къэIуакIэхэр» – шъыпкъэмкIэ ахэр лэшэу зэхэкIыгъэхэу бзэ шъхьаф зырызых – кIодэу зыщыригъэжьагъэ Европэри хэтыжьэу дунаем бзэхэр нахь фэмжьэу текIодыкIых. ЧIыпIабзэхэр арышъы, ахэри тыдэрэ чIапIи щэкIодых. Зы бзэ закъуи зэрэкIодырэр трагедие шъхьаф. Бзэр, узэрыпсэлъэщт Iэмэпсымэ къодыеу плъытэ хъущтэп. Адэ ар хэбзэ-бзыпхъэм, тхыдэм, шIэным, шIэныгъэм, гурыIо-гурыфагъэм, цIыф жъугъэ зэфыщытыкIэхэм я лъабжъэу ары, блэкIыгъэм фытиIэн фэе зэпышIэныгъэм, дунаим, цIыф гъашIэм узэреплъыщт шIыкIэм, кIэкIэу къэпIон зыхъукIэ пстэури къызэкIиубытэу шIэнхабзэ байныгъэм и дыщэ пхъуант. Зы бзэр кIодымэ ар бзэ шIэныгъэлэжьым дэжькIэ трагедие унай, цIыфыбзэм и шIыкIэ-зэхэлъыкIэ къэзыгъэнэфэнэу щыт зы къэгъэшъыпкъэлъэ лэш дэдэ горэ шIокIодыпагъэу ары. Бзэхэр къэухъумэным, гъэпсэуным лэжьыгъэшхо хъарзынэхэр рахьылIэх. Ахэмэ ащыщэу зы щысэ гъэшIэгъон, Масашусец къокIыпIэбгъум щыIэ Уампаноагыбзэр икIэрыкIэу къызэшIогъэуцожьыным фэгъэхьыгъэр. ЛIэшIэгъу псаукIэ зыри рымыпсэлъэжьыгъэ нахь мышIэми, уампаноагыбзэр къэгъэкIэрэкIэжьыным фэгъэхьыгъэу зы уампаноаг ныом къызыхигъэфэгъэ зэхашIэмрэ ерышыгъэмрэ къыхэкIыкIэ а бзэр джы зы пшъэшъэжъые цIыкIу горэм иныдэлъфыбзэу хъужьыгъэ. ЧIыпIабзэхэр гъэпсэуныр, а бзэр зибзэ лъэпкъмэ ямызакъоу, цIыф гъашIэм, ащ и къэгъэшIыныгъэм хэпшагъэу хэлъ байныгъэ гъунэнчъэу джыри тызылъымыIэсышъугъэхэм уасэ фэзышIырэ хэтрэ цIыфи ти пшъэрылъ шъхьаIэмэ ащыщ. Ноам Чомскийp>   ЕтIуанэ Дунейпсо Адыгэбзэ ЩIэнIуатэм хуэгъэза псалъэ Лъэпкъыбзэхэм (нациебзэхэм) заубгъуху, «жыIэкIэхэр» - пэжыр жыпIэнумэ ахэр икъукIэ зэхэкIауэ бзэ щхьэхуэ зырызхэщ – кIуэду щыщIидза Европэри хэтыжу дунейпсом бзэхэр щIэхуабжьауэрэ токIуэдыкIыр. ЩIыпIэбзэхэр аращи, ахэри дэнэ щIыпIи щокIуэдхэр. Дэтхэнэ зы бзэри зэрыкIуэдыр трагедия щхьэхуэщ. Дэтхэнэ зы бзэр, узрипсэлъэн Iэмэпсымэ къудейуэ убж хъунукъым. АтIэ ар, хабзэ-бзыпхъэм, тхыдэм, щIэным, щIэныгъэм, гурыIуэ-гурыхуагъэм, цIыхубэ зэхущытыкIэхэм я лъабжьэщ, блэкIам худиIэну зэпыщIэныгъэм, дунейм, цIыху гъащIэм узреплъыну щIыкIэм,  кIэщIыу жыпIэмэ псори къызэщIиубыдэуэ щIэнхабзэ бейныгъэм и дыщэ пхъуантэщ. Зы бзэ кIуэдмэ ар бзэ щIэныгъэрылаэжьэм дежкIэ хэхауэ трагедиещ, цIыхубзэм и щIыкIэ-зэхэлъыкIэр къэзыгъэнахуэну щыта зы гъэпэжалъэ лэщ дыдэр фIэкIуэдыпауэ аращ. Бзэхэр хъумэным, гъэпсэуным лэжьыгъэшхуэ хъарзынэ ирахьэлIэхэр. Абыхэм щыщ зы щапхъэ гъузэджэщ, Масашусец къуэкIыпIэбгъум щыIэ  Уампаноагыбзэр щIэрыщIэу къызэфIэгъэувэжыным теухуар.  ЛIэщIыгъуэ псокIэ зри иримыпсэлъэжа пэтми, уампаноагыбзэр къэгъэщIэрэщIэжыным хуэгъэзауэ зы уампаноаг анэм къызыхигъэхуа зэхащIэмрэ ерыщыгъэмрэ къыхэкIкIэ а бзэр иджы зы хъыджэбз цIыкIум и анэдэлъхубзэ хъужащ. ЩIыпIэбзэхэр гъэпсэуныр, а бзэр зибзэ лъэпкъхэм ямызакъуэуэ, цIыху гъащIэм, абы икъэгъэщIыныгъэм хэпщауэ хэлъ бейныгъэ телъыджэу иджыри дызылъэмыIэсыфам пщIэ хуэзыщI дэтхэнэ зы цIыхуми ди къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ. Ноам Чомскийp> Mesaj Fahri Huvaj tarafından Adıgece'ye tercüme edilmiştir.  nanKaffed

Boğaziçi Üniversitesi’nde Abazaca Seçmeli Ders Açıldı

Boğaziçi Üniversitesinde herhangi bir bölümde okuyan öğrencilerimiz dilerlerse Abazaca dil dersi alabilecekler. Kredili sisteme dahil bu dersi KAFFED Abhazya Çalışma Grubu üyemiz Gunda Ankuab Korkut verecek.  Abazaca seçmeli dersi şu ana kadar seçen öğrenci sayısı 8 olarak bildirildi. Henüz kayıtlar kapanmadığı için sayının artması bekleniyor. Bilindiği üzere Boğaziçi Üniversitesinde Adıgecenin Kabardey Lehçesi de 2 yıldır seçmeli ders olarak okutulmakta.    Kafkas Dernekleri FederasyonunanKaffed

Abhazya’nın Zafer Gününü Kutluyoruz

Yaşasın birlik, zafer ve özgürlük...p> Abhazya'nın zafer ve özgürlük gününü (Ayaayra Amş) Türkiye'de büyük bir organizasyonla kutluyoruz 22 Eylül 2013 Pazar, 14:00-19:30, Sakarya, Akbalık Köyü - At Yarışları - Sanatçı : Melahat Sezgin, Rahşan Erdoğan - Ekip Oyunları - Azar Grubu http://www.ayaayra.org/p> 2013’de Akbalık’ta yeniden birlikteyiz... p> Geçen yıl 30 Eylül'de Akbalık’ta tarihi bir gün yaşamıştık. Binlercemiz toplanıp Abhazya’nın zafer ve özgürlük bayramını kutlamış, şehitlerimizi anmış, gazilerimizi selamlamıştık. 30 Eylül 1993’de Abhazya’ya zafer ve özgürlük kazandıran birlik ruhunu yeniden dalgalandırmıştık.   Bu yıl 22 Eylül’de yine Akbalık’ta olacağız. Daha kalabalık ve daha coşkulu bir katılımla, bizi zafere ulaştıran, özgürlüğe ve bağımsızlığa kavuşturan birliğimizi daha da yücelteceğiz. Biz birlik oldukça güçlüyüz, ve birlikte oldukça kazananız... Yaşasın birlik, zafer ve özgürlük !...  Nıgzara akzayt aydgılara, ayaayra, ahakuytra !.. nanKaffed

Ayaayra İçin Ücretsiz Otobüs Kaldırılacak

22 Eylül Pazar Günü Abhazya'nın 20.Yıl Zafer Bayramı kutlamalarına katılım için derneklerimizden otobüs kaldırılacaktır.  Ankara'dan Gidecek Olanlar: Ankara Çerkes Derneği önünden saat 08.30’da ücretsiz otobüs kaldırılacaktır. Katılmak isteyenler 222 8589 numaralı telefona isim yazdırabilirler.  İstanbul'dan Gidecek Olanlar: İstanbul Kafkas Kültür Derneği ( Bağlarbaşı) önünden saat 11.00 de ücretsiz otobüs kaldırılacaktır. Katılmak isteyenler (216) 651 0088 veya 0532 744 47 55 numaralı telefona isim yazdırabilirler.nanKaffed

KBC Devlet Üniversitesi Kuruluş Yıldönümünde Mezun Öğrencilerini Ağırlayacak

Kabardey Balkar Devlet Üniversitesi Kuruluşunun 56. yıldönümünde Federasyonumuzun gönderdiği öğrencilerden mezun olmuş, iyi derecede Rusça bilen 5 kişilik bir grubu ağırlayacak.  Yaklaşık bir hafta sürecek etkinlikte mezun öğrencilerimizin masraflarını üniversite karşılayacak. 11-18 Ekim tarihlerinde düzenlenecek olan etkinliğine katılmak isteyen mezun öğrencilerimiz Federasyonumuza başvurabilirler.  Tel: 0 312 222 85 89 info@kaffed.orgp>nanKaffed

Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümünün İlk Öğrencilerine Burs

2013-2014 Eğitim ve Öğretim dönemi ek kontenjan yerleştirmesinde Düzce Üniversitesi Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümünü en üst sırada tercih eden ilk iki öğrenciye Ankara Çerkes Derneği tarafından burs verilecektir. Normalde sadece Ankara'da öğrenim gören öğrencilere burs veren derneğimiz, Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümüne teşvik için bu sefere mahsus böyle bir uygulama kararı almıştır. Üyelerimize duyurulur.  Çerkes Derneği Yönetim Kurulu - ANKARAnanKaffed

22. Kuruluş Yıldönümünde Adıgey’deyiz.

Cumhuriyetimizin 22. Kuruluş Yıldönümünde kalabalık bir grupla Adıgey'deyiz. p> 3 Ekim'de başlayacak olan etkinliğimizin katılımcı listesi ekteki gibidir.p> Bu yılki programda vatanında vatandaş olmaya çalışırken elim bir kaza sonucu yitirdiğimiz değerli arkadaşımız Tıj İlkay anısına yapılmakta olan TIJ İLKAY DÖNÜŞ YOLU MİSAFİRHANESİ’ne de destek olmak adına Kaffed ve Dernek Yöneticilerimizden bir çok ismin yanısıra Değerli Sanatçımız Gülcan Altan da aramızda olacaktır. Son anda aksi birsey olmassa KKTC Meclis Baskanimiz Sn. Dr.Sibel Siber Hanım da aramızda olacak.p>   ADIGEY TURU KATILIMCI LİSTESİ td> tr> 1 ADIGE AKTAS tr> 2 ADNAN ÖZDEMİR tr> 3 AHMET GAZİ SAYGILI tr> 4 AYLA ARI tr> 5 BASRİ KANSAV ARSLAN  tr> 6 BEKİR ARI tr> 7 BEKİR SAMİ  YAVUZ  tr> 8 CEHTİ AYDIN tr> 9 CİHAN CANDEMİR tr> 10 DİDEM ATICI tr> 11 EMEL AZGIT tr> 12 EMİNE ÇETİNBAŞ tr> 13 GÜL ÖZVEREN tr> 14 GÜLCAN ALTAN tr> 15 HABİBE BİRANT  tr> 16 HÜSEYİN BAYKAL tr> 17 İBRAHİM KEMAL USTOK tr> 18 İRFAN İNANÖZ tr> 19 LİNA BAYKAN tr> 20 MARŞAN ARI tr> 21 MELİKE ATICI tr> 22 MEVLUT ARSLAN tr> 23 NESRİN İNANÖZ tr> 24 NİLÜFER YAĞMUR tr> 25 NUMAN ÇETİNBAŞ tr> 26 RAFET BALKAROĞLU tr> 27 RAMAZAN ERSÖZ tr> 28 SABİHA ABAZİ tr> 29 SANİYE TOKMAK tr> 30 SEMİHA TENEKECİ tr> 31 SERDAR ÖZVEREN tr> 32 SEVİM ARSLAN tr> 33 SEYFULLAH GÜCÜKATALAK tr> 34 SİBEL AZGIT tr> 35 SİBEL SİBER  tr> 36 SİNE GÜÇETİL tr> 37 ŞAHİN TOKMAK tr> 38 TARIK ACAROGLU tr> 39 TURAN AKIN tr> 40 VACİT  KADIOĞLU tr> 41 YILDIZ ŞEKERCİ tr> 42 YÜKSEL AYDIN tr> 43 ZAFER BİLGİ tr> 44 ZERRİN GÖKESAOĞLU tr> 45 ZEYNEP İNANÖZ tr> tbody> table>  nanKaffed

Bir Ailemiz Daha Anavatan Yolcusu

Suriye'den Mersin'e gelen ve ikamet eden 4 kişilik Soydaş ailemizin Anavatana dönüş yolunda iradelerini beyan etmeleri ve (davetiyeleri daha önce temin edilmiş idi) KAFFED Kriz masamızla irtibata geçmeleri neticesinde vize için gerekli oturum izinlerinin kısa sürede alınabilmesi için Kırıkkale Dernek Başkanımız Sayın Ramazan ÖZ Bey ile irtibata geçilmiş, aile Kırıkkale'ye gönderilmiş Sayın Başkanımızın ev sahipliği ve çabaları ile oturumları alınmıştır.  Ailenin oturum izinleri için gerekli olan harcama Kriz Masası bütçesinden karşılanmıştır. Vize işlemlerin de halledilmesinden sonra ailemiz Nalçik'e uğurlanacaktır.   Saygı ile duyurulur. KAFFED SURİYE KRİZ MASASInanKaffed

Düzce Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümü İlk Öğrencilerini Bekliyor

Düzce Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kafkas Dilleri ve Kültürleri, Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümü 2013-2014 eğitim öğretim döneminde ilk öğrencilerini bekliyor.   Derneğimizin talebi üzerine açılan Düzce Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kafkas Dilleri ve Kültürleri,  Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümü ilk öğrencilerini almak üzere hazırlıklarını tamamladı.   Bu yıl ilk olarak Ek Kontenjan kitapçıklarında yer alacak Bölüm 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılında eğitim öğretime başlamaya hazır. 20 Eylül 2013 tarihinde yayınlanacak olan Ek Kontenjan kitapçıkları ile üniversitelere kayıt için müracaat edecek öğrencilerimiz Düzce Üniversitesi'nde bu bölümü tercih edebilecekler. İlk yıl kontenjanı 20 olarak bildirilen bölümde öğrencilere Adıge Dili ve Edebiyatı yanında Rusça dersleri de verilecek. Bölümün amacı öğrencileri iyi bir Adıgece eğitimi ile beraber seçmeli dersler ile Dilbilimi (Linguistics)veya Toplumdilbilimi (Sociolinguistics) alanlarına yönlendirmek. Diğer bir deyişle, öğrenciler dilbilimi üzerine veya dil ve toplum ile ilgili sosyal araştırmalar yapmaya odaklanabilecekler. Bölümün eğitim programı  dil eğitimine temel teşkil edebilecek ikinci veya yabancı dil kazanımı ile ilgili dersler de içermektedir.    Müracaat etmek isteyenlerin bu yıl yayınlanacak Ek Kontenjan başvuru tarihlerini kaçırmaması gerekiyor. İleriki yıllarda Yüksek lisans ve Doktora açılması da düşünülen Çerkes Dili ve Edebiyatı bölümü için öğrencilerimizin bu sonbaharda başvurularını bekliyoruz.   Düzce Üniversitesi 10 Fakültesi, 3 Enstitüsü, 4 Yüksek okulu, 9 Meslek Yüksek okulu ve diğer akademik birimleri ile her geçen gün büyüyen ve değer üreten bir Devlet üniversitesidir. Merkez kampüsü Konuralp Yerleşkesinde bulunan üniversite hakkındaki ayrıntılı bilgilere www.duzce.edu.tr adresinden ulaşabilirsiniz.   Düzce Kuzey Kafkas Kültür Derneği.nanKaffed

Atlas Dergisi’nde Çerkes Sürgünü

[HÜRRİYET] Atlas Dergisi, yurtlarından sürülmelerinin 150. yıldönümü öncesinde Çerkeslerin hazin öyküsünü sayfalarına taşıdı.Her yıl Mayıs’ın 21’nde Kafkasya ve Türkiye’deki Çerkesler büyük bir acıyı yeniden yaşıyorlar. Toptan sürgün edilmelerinin yıldönümünde bir araya geliyorlar ve bu günü bir soykırım günü olarak anıyorlar.h2>   Gelecek yıl, Çerkesler ve diğer Kafkas halklarının yurtlarından zorla sökülüp atılmalarının 150. yıldönümü. Atlas Dergisi; şimdi Rusya Federasyonu’nun birer parçası olan Karaçay-Çerkes, Kabardey Balkar ve Adıgey cumhuriyetlerinde Çerkeslerin konuğu oldu. Çerkeslerin yeniden diriliş çabalarını izledi, sürgün ve soykırım anılarını derledi. Atlas Dergisinden Murat Papşu ve Kerem Yücel, Kuzey Kafkasya’da Çerkeslerin yaşadığı özerk cumhuriyetlerin tümünü dolaştılar. Hem Çerkesya’yı hiç terk etmeyen, hem de vatanlarına geri dönüp yerleşen Çerkeslerle görüştüler. 21 Mayıs törenlerini ve Çerkes yaşamının özgün yanlarını görüntülediler.  Atlas Eylül 2013 sayısını büyük ölçüde Çerkes halkının öyküsüne ayırdı. Dergide ayrıca kadim Çerkes yaşamının, tarihinin ve mitolojisinin anlatıldığı 50X100 santimetre boyutlarında dev bir poster hazırlandı.p> Çerkesler, 1763 yılında başlayan ve yüz yıldan fazla süren korkunç savaşlarla, kıtlık ve salgınlarla kırıldılar. Dağlardan, vadilerden, köylerden koparılıp düzlüklere, bataklık ovalara sürüldüler. Büyük bir direniş sergilediler ama Rus Çarlığı’nın muazzam gücü karşısında tutunamadılar. Savaş 1864’de Çerkes ve diğer Kafkas halklarının kesin yenilgisiyle sonuçlandığında yurtlarından atıldılar. Yüz binler, ölüm yolculuklarından geçerek Osmanlı ülkesine sığındılar. Yurtları Kafdağı’nın ardındaki bir masal ülkesine dönüştü. Çerkesya’da ise yerli halk sürgün edilip, mülklerine el konularak yerlerine Rus nüfus yerleştirildi. En yoğun 1863-64 yıllarında olmak üzere, 1858’den itibaren yüzbinlerce Çerkes Osmanlı yönetimiyle anlaşmalı olarak Karadeniz kıyılarından gemilerle Anadolu ve Balkanlara taşındı. Kafkasya’dan  Osmanlı topraklarına nüfus akışı 20. yüzyıl başlarına kadar devam etti. Toplumun geleneklerini çiğneyen ve dönüştürmeye zorlayan düzenlemeler, zorunlu yer değiştirme ve isyanlarla belirlenen savaş sonrası dönemde Kabardey’den, Osetya, Çeçenistan ve Dağıstan’dan kafileler Osmanlı topraklarına akmaya devam etti.   div> Araştırmacılar 1milyon 200 bin ile 1 milyon 500 bin arasında bir nüfusun Osmanlı topraklarına göç etmek zorunda kaldığını gösteriyor. Gelen göçmenler Kuzey Kafkasya’nın etnik çeşitliliğini Osmanlı topraklarına taşıdılar. Bir milyonun üzerindeki göçmen nüfusun büyük çoğunluğunu Çerkesler oluşturuyordu. Abhazya’dan gelenlerin sayısı yaklaşık 100 bin, dağların kuzeyinden gelen Abazaların sayısı 50-60 bin kişiydi. Çarlık ordusunda general olan Musa Kunduh, 1865 yılında 23 bin Çeçen ve Oset’i Anadolu’ya getirdi. Karaçay ve Balkarların göçleri küçük gruplar halinde 1900’ların başında bile devam ediyordu. Dağıstanlıların 1859’da yoğunlaşan göçleri de genellikle küçük gruplar halinde oldu. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Türkiye, Suriye ve Ürdün’deki Çerkeslerin bir kısmı yurtlarına döndü.    Kaynak: http://www.hurriyet.com.tr/kultur-sanat/haber/24682432.aspp> div> div>nanKaffed