1982 yılında, tıp fakültesini bitirip Aksaray' ın büyükçe bir köyüne mecburi hizmete gitmiştim. O zamanlar Uzunyayla' dan çıkıp yeni yeni başka toplumları tanımaya başlamıştık. Bir gün, bir vesile ile bir toplumda otururken 30 yaşlarında bir adam, odaya girer girmez yanındaki iki çocuğu ile birlikte doğruca baş köşeye geçip oturmuştu. Sonraları bu durumlara alıştık ama ben o zaman çok şaşırmíş ve buna bir türlü bir izahat getirememiştim. Öyle ya, bırakın babalarımízla birlikte bir toplumda yan yana oturmayı bunu hayal bile edemez, hatta onların olduğu odaya bile kolay kolay giremezdik. Aradan çok yıllar geçsede, bu görüntü çerkes toplumunun ne kadar farklı bir toplum olduğunu gösteren çarpıcı bir durum olarak hiç çıkmamacasına hafızama kazılmış oldu.div> Çerkes kültüründe malıyla mülküyle, çocukları ile övünmek hoş karşılanmaz, böyle yapanlarda ayıplanır. Oldukça iyide bir öğrenci olmama rağmen babamın sınıfı geçtiğim için bana aferin dediğini, başkalarına da çocukları hakkında herhangi bir şey için taktir kelimeleri kullandığını hiç hatırlamıyorum. Onun için bunlar o zaten olması gereken olağan bir durumdu ve öyle ulu orta dile getirilmezdi. Yedi erkek kardeştik ve babam çocuklarına karşı çok sertti ve bizde kendisinden çok çekinirdik. Sözünü kestiğimiz veya lafına karşı geldiğimiz görülmemiştir. Belkide aile içinde düzenin ve disiplinin sağlaması için bunun böyle olması gerekiyordu. Babamıza duyurmamız gereken ama direkt ona söyleyemediğimiz şeyleri annemi aracı kılarak ona söylettirirdik. Bu gün bile Uzunyayla' nın ikindi zamanlarını çok severim. İkindi zamanları köy otobüslerinin gelme zamanlarıydı ve köyün bütün çocukları o saatleri dört gözle beklerdik. Otobüs Lığurhable tepesinden belirir belirmez köyün neresinde olursak olalım bütün çocuklar hemen koşa koşa otobüsün durak yeri olan köy meydanına giderdik. Kim inecek acaba, kimin misafiri gelecek diye merak içerisinde otobüsün çevresinde dört dönerdik. Köye birilerinin gelmesi demek rütin dışına çıkılması ve aynı zamanda köye bir heyecan gelmesi demekti. Yolcusu gelen eve gıpta ile bakılır, kimbilir kimler gelmiş ve neler getirmiştir! Birde şu var, evine misafir gelen çocukların havasından da geçilmezdi hani.. Daha sonraları ortaokul ve lise çağlarında okumak için Kayseri' ye gittiğimde bu sefer o otobüslerden ben iner oldum. Yaz tatillerinde, ikindi üzeri otobüsden iner evde de çok fazla oyalanmadan yanımda getirdiğim topuda alıp harman yerinde beni dört gözle bekleye arkadaşlarıma katılırdım. Ama köyde tatil yapacağımı zaneddiyorsanız çok yanılıyorsunuz. Tatil değil hemen ertesi gün başlayacak olan yoğun bir çalışma dönemi bizi bekler olurdu. Babam aynı zamanda çok çalışkan bir adamdı ve kendi çalışma temposuna çocukları olarak bizleride uydurmuştu. Haziran sonlarında ot biçme ile başlayan çalışma periyodu Eylül sonlarında harmandan saman çekme işi ile sona erer ve ertesi günde yeni ders yılı için tekrar şehre dönülürdü. Çalışma saatleri ile ilgili de çok politik davranırdı; başlangıçta yaplacak işlerin hepsini önümüze serip gözümüzü korkutmaz, alıştıra alıştıra, aşama aşama işleri yaptırırdı. Bir seferinde Uaşhağhurey’de ekin biçerken işimiz öğlene az bir zaman kala bitmiş öğlen dinlenilmesi için köye dönecektik. Zaman köye dönmek için erken ama başka bir tarlaya başlamak için de biraz sıkışıktı. Yani, köye de gidebilirdik, ikinci tarlayada başlayabilirdik, öyle arada bir durum. Biraz düşünüyor gibi yaptıktan sonra, " O tarlayada gidelim de bir iki arğıne alalım, hem de öğleden sonra dönüş için tırpanlarmızda orada bırakmış oluruz " dedi babam. Aslında biz bunun ne demek olduğunu önceki tercübelerimizden biliyorduk, tırpanları bırakma bahanesi ile sabah mesaisini tamamlattırmak istiyordu. İtiraz etmeyi aklımızdan bile geçiremezdik tabii. Öyle de oldu, ikinci tarlaya giderek tam saatine kadar o tarlada ekin biçtik. Bizim açımızdan bu tempo üniversite bitip iş hayatına atılıncaya kadar devam etti ama babam işlerini devam ettirdi, ta ki 75 yaşlarına kadar... Artık hem yaşlanmaya hem de temposu düşmeye başlamıştı. Ayrıca çocukları ayrılmış yalnız kalmıştı. Daha sonraları yazları köyde kışlarıda Azey' de, daha sonraları da sürekli olarak Kayseri' de olmak üzere şehir hayatına geçiş oldu. Uzunyayla babalarının hemen hepsinin yüzleşmek zorunda kaldığı bu durum çok dramatik olmuştur. Bir taraftan alışık olmadıkları şehir hayatı, diğer taraftan bir sohbet arkadaşına ( werşereğu ) en fazla ihtiyaç duyacakları yaşlılık dönemlerinde Uzunyayla’ya hiç benzemeyen yapayalnız bir hayat... Bunda ne kadar zorlandıklarını tahmin etmek zor değil. Azey' de kaldıkları dönemlerin birinde, bende bir hafta sonu onları ziyarete gelmiştim. Bu arada, Gilahsteney'de bir düğün olduğunu duyunca bir kaç arkadaş düğüne gitmiş gece yarısından sonrada dönüşe geçmiştik. Tam Marğuşey köyünü geçmiş ve Azey' de iyice yaklaşmışken arabamız stop etti. Epey bir uğraşmamıza rağmen arabayı çalıştıramıyorduk, bize yardım edecek gelen geçen bir arabada yoktu. İyice telaşlanmaya başlamıştık ki Azey yönünden gelen bir araba yavaşlayarak yanmızda durdu. Biraz sonra arabadan iki kişi indi. Oda ne, bastonu ile arabalardan inenlerin biri Dote idi! Babama Dote derdik. Dote, iyice geciktiğimizi görünce bizi iyice merak etmiş, bunlar kaza geçirdi, bana söylemiyorlar diye komşunun arabası ile o yaşlı hali ile bizi aramaya çkmıştı. Önceleri çocukken sevgisini hiç göstermedıği için bazen bizi sevmediğini düşünürdüm. Bu aklıma gelince bunu düşünmüş olmaktan orada bir daha utandım. Babam yaşlandıkça bize karşı olan sertliği iyice yumuşadı, ama biz çocukları ev bark sahibi yaşlı başlı adamlar olduktan sonra bile onun yanında ayak ayak üstüne attığımız hiç olmamıştır. 86 yaşında ölünceye kadar da bu durum böyle devam etti. Bazen düşünürüm, babalarımız çocuklarını kucaklarına almadan, onlara herkesin yaninda sevgilerini göstemeden nasıl durabiliyorlardı diye. Bu iradeyi gösterebilmek kolay olmasa gerek. Şimdi düşününce bunun bir eğitim ve ciddi bir irade konusu olduğunu anlayabiliyorum. Çerkes babaları çocuklarına açıktan sevgi gösterisinde bulunmazlar ama onlarında çocuklarını herkes gibi çok sevdiklerinden emin olabilirsiniz. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- АДЭХЭМРЭ Я БЫНХЭМРЭ / Babalar ve Çocukları 1982 гъэм, Медицинэ Факултетыр къэзыуха нэужъ, си 1эщ1агъэм сыпырыувэну Аксарай кьалэм и зы къуажэшхуэ гуэрэм сык1ауэ щытащ. Абы зыгьуэ, Узуняйлэм дкъыдэк1ыу т1эк1у т1эк1у нэгъуэщ1 лъэпкъхэм дахэхьэуэ щ1эддзат. Зэгуэрэм, зы унэ зы 1уэху щхьэ гупыу дыщысхэсу, зы л1ы гуэрэ и бынит1ри зэрыдэщ1ыгъу пэшым къыщ1эхьэри занщ1эуэ жъант1эмк1э дэт1ысхьат, и бынхэри зыбгъэдигъэт1ысхьэри. Ди адэ дыбгъэдэт1ысхьэныр дэнэ къэна, ди адэ зыщ1эс унэ нэгъунэ дзыхь тщ1ыуэ ф1ырыф1к1э дыщ1эхьэфынтэкъым дэ. Слъэгъуар зыхуэсхьын сымыщ1эу, абдежым нэхъри нэхъ къызгур1уат, адыгэхэр дысхэс лъэпкъым ф1ыуэ дакъызрыщхьэщык1ыр. Адыгэ Хабзэмк1э, уи мылкук1э, уи бын уи унагъуэк1э уысщытхъужыныр емык1ущ. А лъэхьанэ, Ф1ыдыдэуэ седжэу сыщыт пэтрэ, абы щхьэк1э си адэр егъащ1эм къысщытхъуауэ е утыкум и бынхэм язым зыгуэрк1э щытхъу зыхэсхакъым. Абы изакъуэкъым, адыгэ адэхэм псорик1 апхуэдэт ныт1э. Ди анэм сыт щхьэк1эи зыхуэдгъэзэфу, дысхуей сытри жет1эфу, ди адэм жет1эн хуейуэ ауэ жедымы1эфу щытхэр ар л1ык1уэ тщ1ырэ жыредгъэ1эуэ, езыр нэм хуэду ф1ыуэ тлъагъуу, езбыи псэм хуэду дкъилъагъу апхуэдэт. Быныр ат1к1э мыт1к1э деджэуэ, дылажьэуэ дыщы1эти, унэм дкъэк1уэжу щыдгъэзэжк1э далэ къэс и нэхэр къыспижыхьыурэ дкъыригъэзэжт. Уи бын уи япэ ищыныр 1ейуэ гугъущ, ар зэи сыщыгъупщэжкъым ик1и сигу къэк1ыжыху скъодзыхэ, си шы нэхъыжьыр дуней щехыжьам, хьэдэр щыдахым и нэпсит1ыр къелъэлъэхыуэ," Гъуэгу махуэ, гъуэгу махуэ " жи1эурэ 1э зэрысхуигъэсысауэ щытар.. Зэшыбл дыхъути, ди адэр и щ1алэхэмк1э 1ейуэ тк1ийт. Дыщыщынэу, тыншыуэ демыпсэлъэфу, зыщ1эс унэм нэгъунэ ф1ырыф1к1э дыщ1эмыхьэфу, 1ейуэ дыф1элык1ыуэ и щ1алэхэм икъук1э къытхуэпхъашэуэ апхуэдэт. Зэрыжа1эуэ, дэм хуэду тк1ийуэ къытхуэщытт. Л1эжыхук1э егъащ1эм ар щысу ди лъакъэухэр зытедзауэ дыщысакъым, егъащ1эм дыпэпсэлъэжакъым. Быныр ф1ыуэ умылъагъуну 1эмал и1э ауэ, Ф1ыуэ дкъилъагъуу зэи зкъыдигъащ1этэкъым. Езыр ф1ыуэ жьы хъууэ дэри щ1алэшхуэ дыхухъу апхуэдурэ к1уащ. Зэгуэрэм, езыри жьы дыдэ хъуауэ, сэри л1ышхуэ сыхъуауэ Къайсэр къалэм зы щ1ып1э дык1уэуэ т1эк1уу япэ сищын хуей хъуати къызэшхыдат, яужь сыкъибнауэ ипщэк1э ущ1эк1уэр сыт жери. Апхуэдэт ди нэхъыжьхэр, хабзэм быдэуэ хуэсакъхэу. Зыгъэ, Азей дэсхэт абы щыгъуэй, сэри Азей сык1уэжауэ, ныбжьэгъуит1-щы Джылахъстэней джэгу дык1уэну дэжэри, къыщыдгъэзэжым гъуэгум ди гур щыкъутэри ф1ыуэ дыкъэгуват. Жэшри ф1ыуэ хэк1уэтауэ, дэри Маргъушей атк1э гъуэгум дей ди гур тщ1ыжыну депэщэщу дыщыту, Азейк1э къик1ыу зыгу къэувы1эри къыдбгъэдэхьащ.. Гум л1ит1 къык1ри, к1ыф1ым зэк1э зэхэзэщхъуэн тщ1ами, Дотэт башым зыщ1игъакъуэуэрэ къак1уэр. Дотэт жыт1эр ди адэм щхьэк1э, дкъыщыгувэм мыхэм зыгуэрэ къащыщ1ащ жэри игу мызагъэуэ, гъунэгъу щ1алэ гуэрэм зкъыригъащэри ар зи жьыщхьэ къытлъыхъуэну къытк1элъык1уат жэшибгым. Ар зэик1 сигу ик1ыжыркъым. Апхуэдизу дызшышынэуэ егъащ1эм гупсэхуу 1эпл1э къыдэзымшэк1а, ф1ыуэ дкъилъагъууэ зэи зкъыдэзымыгъэщ1а ди адэр гузавэри яхуэмубыдыжыуэ жэш ныкъуэм къытк1элъык1уат. Абдежым, адэ нэхъ дщыц1ык1ухэм, ди адэм ф1ыуэ дкъимлъагъууэ п1эрэ жыс1эурэ зэзэмызэ гурыщхъуэ хуэсщ1ыуэ зэрыщытахэр сигу къэк1ыжри сыук1ытэжащ. Адэр " дэм хуэду тк1иуэ " щыту флъагъуми, и лъагъуныгъэм зэик1 шэч къытевмыхьэ. Ди унагъуэ закъуэракъым ныт1э, адыгэхэм псомик1 апхуэдэт унагъуэхэм я щ1ык1эр. Нобэ къыздэсым согъэщ1агъуэ, ипэрей адэхэм зэ соплъ, иджырей адэхэм зэ сак1элъоплъыжри, абы щыгъуэ адэхэм ар даурэ яхуэщы1эрэт я къуэхэм нэсэ1уасэ яхуэмыхъуу, щ1агъуэ зыбгъэдамыгъэхьэуэ зэрыщытыфхэр! Ари жыт1энщ, адэхэр къуэмк1э дэм хуэдэми адэшхуэхэм я щхьэщыгум тесу къырахьэк1ынт, къуэрылъ пхъурылъухэр. Адыгэхэр, " Къуэр быгъэф1эмэ щ1ык1ей хъыджэбзыр быгъаф1эмэ щ1ык1аф1э мэхъу " жа1а, адэхэр я щ1алэхэм 1ейуэ хуэпхъашэуэ щытми, я хъыджэбзхэмк1э апхуэдэтэкьым, ахэр ягъаф1эт. Сщ1экъым, ипэрейхэм т1эк1у ирагъэлейт хьэурэ иджырейхэм т1эк1у ягъэудафэуэ ара я щ1алэхэр? Тэгъулан Екьуб nanKaffed
Şampiyon FK 1864 Spor Kulübümüzü Kutluyoruz
İstanbul 2. Amatör Futbol Ligi 10. Grubu Şampiyon olarak tamamlayan FK 1864 Spor Kulübümüzü bir yazı ile kutladık. Ayrıca Genel Başkanımız Yıldız Şekerci, FK 1864 Spor Kulübü Başkanı İsa Tuncer’i arayarak şampiyonluk nedeni ile tebrik etti. Toplumumuza sportif alanda başarı ile hizmet eden FK 1864 Spor Kulübümüzün, İstanbul 2. Amatör Futbol Ligi 10. Grupta 2019-2020 sezonu şampiyonluğunun tescil edilmesi ve bu şampiyonluk ile 1. Amatör Futbol Ligine yükselmesi bizleri gururlandırmıştır. Bu haklı gururu bizlere yaşatan yöneticilerimizi, sporcularımızı ve FK 1864 camiasını tebrik ediyor; başarılarının artarak devam etmesini diliyoruz. nanKaffed
KAFFED Heyeti Dışişleri Bakan Yardımcısı Yavuz Selim Kıran ile Görüştü
Genel Başkan Yıldız Şekerci ile Genel Sekreter Serpil Yılmaz Dizdarlar ve Yönetim Kurulu üyesi Samit Tokmak ziyarette Anavatan ve Türkiye'deki gelişmeler hakkında bilgi verdi. Karşılıklı görüş alışverişinden sonra işbirliği olanaklarının geliştirilmesine karar verildi.nanKaffed
Genç Ressamlar Ödüllerini Aldılar
KAFFED 'in 21 Mayıs Çerkes Soykırımı ve Sürgünü Anma Programları çerçevesinde, bu yıl iki yaş kategorisinde düzenlediği resim yarışmasında dereceye giren yarışmacılarımıza ödülleri teslim edildi. 7-12 Yaş arasındaki çocuklarımızın katılımı ile “Hayalimdeki Kafkasya"; 13-18 Yaş arası gençlerimizin katılımı ile “21 Mayıs Çerkes Sürgünü" konularında toplam 60 eser değerlendirmeye alındı. Yarışmanın jüri üyeliklerini Faruk KUTLU, Ahmet ÖZEL, Meral FIDAN, Sevim SEYHAN ve Özcan ATICIER yaptı. Yarışmanın 7 -12 Yaş kategorisinde Birincilik ödülü Nisa ANGI'ya, ikincilik ödülü Nilsu SÜRÜCÜ'ye, üçüncülük ödülü Elanas KALYON ‘a verilirken 13-18 Yaş kategorisinde birincilik ödülü Sura YAŞA, ikincilik ödülü İrem Nur AYSAN, üçüncülük ödülü ise Zeynep IŞIK’a verildi. Ayrıca yarışmaya katılan 5 yaşındaki Ayşe Sare KOPTEKİN'e özel ödülü verildi. Birinci olan yarışmacılarımiza tablet, ikinci olanlara kol saati, üçüncü olanlara ise taşınabilir müzikçalar ödülleri ile sertifikaları karılımcıların yaşadıkları illerde KAFFED Yönetim Kurulu Üyeleri ve yetkilileri aracılığı ile ulaştırıldı. Yarışmaya katilan tüm yarışmacı çocuklarımıza, onları teşvik eden ailelerine ve jüri üyelerine teşekkür ederiz. Kafkas Dernekleri Federasyonu {gallery}/haber/federasyon/2020/Resim_Yarismasi{/gallery}div>nanKaffed
DUYURU
Kafkas Dernekleri Federasyonu bünyesinde, Yönetim Kurulu kararı ile Çerkes el sanatlarını araştırmak, yaşatmak, geliştirmek amacıyla, ÇERKES EL SANATLARI ÇALIŞMA GRUBU kurulmuştur. M.Ö 5000 yıllarına kadar dayanan kadim kültürümüzün objelerinin ve özgün değerlerinin yok olmaması, gelecek nesillere aktarılması kültürümüzün gelişerek devamı için yaşamsal önem taşımaktadır. Yalnızca yaşamak değil, kimliğimiz ile var olmak savaşı verdiğimiz diyasporalarda etnik kültürüne sahip çıkmak konusundaki eksikliğimiz elimizdeki değerlerimizin zamanla önemli ölçüde yitip gitmesine yol açmıştır. Kendi kültürümüzü öncelikle kendimiz koruyabilir ve gelecek nesillere taşıyabiliriz düşüncesi ile Çalışma Grubumuz, Türkiye’de değişik yörelerde yaşayan, Çerkes toplumunun sahip olduğu anavatandan getirilmiş veya orijinal tekniklerle üretilmiş Çerkes el sanatları objelerinin derlenerek, fotoğraflarının ve koruyan kişilerin isimleri ile sülale isimlerinin yer aldığı bir arşiv oluşturulmasını amaçlamaktadır. Bu bağlamda tarihi değer taşıyan Çerkes El Sanatları objelerine sahip kişi ve ailelerin obje fotoğrafı ve bilgilerini bizlere ulaştırması, kültürel mirasımızın korunması ve gün yüzüne çıkarılması için büyük önem arz etmektedir. Kamuoyumuza bilgi paylaşımı konusunda desteklerini beklediğimizi saygıyla duyuruyoruz. İletişim adresi: kaffedcerkessanatları@gmail.comdiv> div> KAFKAS DERNEKLERİ FEDERASYONU ÇERKES EL SANATLARI ÇALIŞMA GRUBU YÖNETİM KURULU ÜYELERİ Nesrin Alpan Ferit Domaniç ÜYELER Melekhan ATALAY Esen BAL : 0553 989 25 45 Janset DİNÇ : 0532 482 83 20 Şeneser TOKMAK : 0505 452 97 82 Tijen HATAM : 0538 266 12 11 Saime SÖNMEZ : 0537 796 57 56 Hülya KIZILKAYA : 05367 09 38 29 Tezer TOKOĞLU : 0537 624 78 70 Asiye YAĞAN : 0535 655 65 50 Nesteren TOKOĞLU : 0538 509 17 50 {gallery}/haber/federasyon/2020/Cerkes_Sanatlari{/gallery}div> div> div> div>nanKaffed
Çerkes Özgürlük Meclisi
Çerkes Ulusal Meclisi, 13 Haziran 1861'de Çerkesya'nın bağımsızlığını korumak için Soçi (Saçe/Шъачэ) yakınlarında Şapsığlar, Abzehler ve Wubıhlar tarafından oluşturulmuş olan meclistir. Meclis kavramı modern anlamıyla ortaya çıkmazdan önce de Çerkesler yerleşim bölgelerini Xase denen, gerekli görülen durumlarda toplanan küçük meclislerle, Xabze kurallarına göre idare ediyorlardı. Hatta daha geriye gidersek mitolojik çağda Nartların Xase toplayarak ortak kararlar aldıklarını biliyoruz. Çerkesler danışmaya, istişareye daima önem veren bir halk olagelmişlerdir. Hatta tam da bu konuyla ilgili bir atasözünü burada zikretmeliyiz mutlaka: “Danışacak kimsen yoksa bile kalpağını karşına koy ona danış ”. Bu söz Çerkes toplumunun istişareye, ortak karar almaya ne denli yatkın olduğunu ifade etmeye yeter. Ancak bu küçük yerleşim yerlerinde çok güzel uygulayageldikleri Wunafe, Zeuç, Xase geleneğini tüm Çerkes coğrafyasını kapsayacak şekilde savaş döneminde toplumu birleşterebilmek, toplu ortak karar alabilmek açısından uygulayabildiklerini söyleyebilmek pek kolay değildir. 13 Haziran 1861 tarihinde ilan edilen Çerkes Ulusal Meclisi ( Büyük Özgürlük Meclisi) maalesef Çerkes tarihinde derinlemesine incelenmemiş, üzerinde pek durulmamış, ön plana çıkarılmadığı için genellikle de gözden kaçmış bir tarih ve olaydır. Ancak Çerkes tarihine baktığımızda bunun gerçekten çok önemli ve anlamlı bir dönüm noktası olduğunu görürüz. Çünkü bu meclisin kurulması Batı Kafkasya’da bir Çerkes Devleti’nin ilanı anlamına gelmektedir. Aslına bakarsak General İsmail Berkok buna benzer bir teşkilatlanmanın 1807 yılında gerçekleştiğini ifade etmektedir. Bu teşkilatın Kalawubatıko Şuwpago önderliğinde 12 Eyaletten oluşan bir devlet tipi olduğunu, milli birliğe dayalı, maddi ve manevi olarak milletin tüm güçlerini birleştiren bir teşkilat kurmanın amaçlandığını yazar ve bu 12 eyaleti de sıralar. Bu eyaletler şunlardır: 1- Şapsığ-Nathuaç, 2- Abzeh, 3- Kemirgoey ( Çemguy) , 4- Barakay, 5- Bjeduğ, 6- Kabardey-Besleney, 7- Hatukay, 8- Mehoş, 9- Başılbey 10- Teberda (Karaçay-Malkar), 11- Abhazya, 12- Vubıh Bölgesi. 12 eyaletin her birinin kendine ait bir idaresi ve işlerini görüşeceği birer meclisleri vardı. Bu eyalet meclislerinin temsilcilerinden oluşan 300 kişilik bir Milli Yemin Meclisi ( Jilethaua Xase) oluşturulur. Berkok Paşa, bu Meclisin Çerkes topraklarının çeşitli yerlerinde toplanarak güçlü bir yapı oluşturmak için görev yaptığını, bu birlik ruhunun da 1864 e kadar direnişi beslediğini ifade etmektedir. Şamil’in naibi Muhammed Emin de bir süre bu meclise liderlik etmiştir. Bu dönemde Muhammed Emin Meclisi örgütleyerek, teşkilatları ile birlikte daha kurumsal bir yapıya sokmaya çalışarak birliği sağlamak için çaba gösterdi ise de bir aşamaya kadar başarabildi. İdari ve adli alanda yapılan bazı düzenlemeler dışında Çerkes topraklarında ciddi bir başarı sağlayamadı. Çeşitli yerlerde gerekli görülen zamanlarda toplanan bu meclisin bir merkezi, binaları ve kurumları oluşturulamadı. Rusların işgallerine karşı organize olmaktan başka amaç gütmeye fırsat bulamadı demek yanlış olmaz. Bu meclis toplantılarının yabancı görgü tanıkları da vardır: Edmund Spencer, John Longworth, James Bell, David Urquhart, Şövalye Taitbout de Marigny... 13 Haziran 1861 de Hacı Granduk Berzeg’in liderliğinde kurulan Yeni Meclisin ( Büyük Özgürlük Meclisi ) Jilethaua Xase’ nin yaklaşık 50 yıllık mücadelesini yeni bir aşamaya geçirdiğini, Çerkeslerin artık bağımsız bir devlet oluşumuna geçtiğini de söyleyebiliriz. Bu meclis de Haziran 1861 den 1864 yılına kadar işgale karşı direnişi organize etmeye çalışacaktır. 1763 yılından itibaren Ruslar ile Çerkeslerin daha yakın temas ve çatışma ortamı içine girmesi ile başlayan mücadele öncelikle Kafkasya’nın doğusundaki Dağıstan ve Çeçen, Oset topraklarında “Gazavat” anlayışı etrafında şekillenirken batı Kafkasya’da bulunan Çerkesler doğuya oranla daha az tehdit hissettiler. Ancak Kırım Savaşından sonra İngiltere ve Fransa Çerkesleri Rusya karşısında yeterince desteklemeyince yüz yıla yaklaşan savaşın en amansız, acı ve dehşet dolu günleri yaşanmaya başlandı. Yıllardır Osmanlı Devleti ile Çerkesler arasındaki ilişkileri yürütmeye çalışan Zanıko Seferbiy de beklediği desteği bulamadı. Doğu Kafkasya’daki savaşın Şamil’in teslim olmasıyla sona ermesi (Eylül 1859) sonucunda Ruslar askeri güçlerini ve dikkatlerini batıdaki Çerkes topraklarında yoğunlaştırmaya başladılar. Zanıko Seferbiy ’in ( 1859 sonu veya 1860 Ocak ayı ) vefatı da bu dönemdedir. Zanıko Seferbiy ile birlikte Çerkesler, savaşın batıda iyice yükseleceği bir dönemde uluslararası bir diplomatlarını kaybetmiştir. Yani 1859 yılı Çerkes toprakları için önemli bir dönüm noktasıdır. Bu tarihten itibaren ağırlığı Batıdaki Çerkes topraklarına kaydıran Ruslarla yapılan savaşlarda yeni bir örgütlenme ihtiyacı olduğu kendini bir kez daha belli etmeye başladı. Ruslar Çerkeslere Kuban nehrinin ötesine veya Osmanlı topraklarına gitmeleri için iki seçenek sunuyordu. Kazak Birlikleri Komutanı General Filipson Çerkes topraklarını barışçı yöntemlerle uzun vadede almak taraftarı iken Kuban Bölgesi Komutanı Kont Yevdokimov Çerkesleri yerlerinden söküp atarak Kazakların yerleşecekleri alanın dışına çıkarmak ( Kuban ötesi) veya Osmanlı topraklarına göçe zorlamak politikasını savunuyordu. Çerkeslerin sürgün edilmesi fikri ise ilk olarak Kafkas ordusu Genelkurmay Başkanı General D.A. Milyutin tarafından dile getirildi. Kırım Savaşından az sonra 1857’de hazırladığı bir raporda Çerkesleri Don Bölgesinde iskân etmek gerektiğini savundu. Bu raporda Çerkeslerin Don Bölgesinde koloniler halinde yerleştirilecekleri yerleşim birimleri kurulması ancak; bu planın Çerkeslerden son ana kadar gizlenmesi gerektiği yazıyordu. Kafkasya Ordusu Komutanı General Prens Baryatinskiise 1860’da Petersburg’daki Çar’a verdiği raporda Kuzeybatı Kafkasya’daki Çerkeslerin bir kısmının Osmanlı topraklarına sürülmesinin hem savaşı bitireceğini, hem de Çar’ın paralarının israf edilmemiş olacağını ifade ediyordu. Özetle böyle bir askeri ve siyasi ortamda; 13 Haziran 1861’de ( Bugünkü takvime göre 25 Haziran ) Kont Yevdokimov ‘un idare ettiği Rus ordularına karşı birlik oluşturarak karşı koyabilmek için Wubıhlar, Abzehler ve Şapsığlar bir araya gelerek yeni bir örgütlenmeye gittiler. Soçi ile Psışuape arasında bir yerde toplanarak (Xaseşho olarak da bilinir) Özgürlük Meclisi’ni (Шъхьафитныгъэ Хасэ) kurduklarını ilan ettiler. Rusya, Osmanlı Devleti, İngiltere ve Fransa’ya bağımsız bir Çerkes Devleti kurulduğunu bildirme kararı aldılar. 15 kişiden oluşan Meclisin başkanlığına Wubıh Hacı Granduk Berzeg seçildi. Devletin idari, adli ve askeri yapıları belirlenerek seküler bir anlayışla, seçimin hakim olduğu demokratik ilkeler çerçevesinde kurulan bu Özgürlük Meclisi devlet teşkilatlanmasını tamamlamaya gayret etti. Meclis, hâkimiyetindeki toprakları 12 bölgeye ayırdı, yönetim organı kurdu ve vergi almaya başladı. Düzenli ordu kurulması için her 100 hane 5'er atlı vermek zorundaydı. Meclis'in mahkeme binası, ibadethanesi ve misafirhanesi bulunuyordu. Zanıko Seferbiy ‘in oğlu Zanıko Karabatır, İsmail Barakay, Bidh Hasan Efendi, İbrahim Efendi gibi isimler meclis üyesi olarak görev yaptılar. 1861 yılının Eylül ayında Meclis üyeleri, “yeniden fethedilmiş toprakları” görmek için bölgeye gelen II. Aleksandr'ın bulunduğu Khamketi istihkâmını ziyaret ettiler. Burada Hacı Granduk “Çerkes Boyları Birliği'nin Muhtırası”nı Çar'a sundu. Bu belgede, ezeli Çerkes topraklarının işgal edilmemesi, buralara stanitsa ve kaleler kurulmaması, köylerin ve yolların tahrip edilmemesi isteniyordu. Çerkesler, askeri harekâtın durdurulmasını ve statükonun korunmasını istiyorlardı. Delegelerin bu önerisi kabul edilirse, Dağlılar Rusya idaresini kabul edeceklerini taahhüt ediyorlardı. Fakat Çar'ın tutumu değişmedi. Çarlık, Çerkeslerin kayıtsız şartsız boyun eğmelerini talep ediyordu. Çar elçilerle gönderdiği mesajda; “Ben bir ay süre tanıyorum. Abzehler karar versinler: Kuban'a taşınmayı mı kabul edecekler yoksa Türkiye'ye mi gidecekler. Karar versinler” diyordu. Bu görüşme de Sürgün edilmeye engel olma çabalarını boşa çıkardı. Savaşın kıyıcılığı gittikçe artan şiddette devam etti. 1862’den itibaren sürgün resmen uygulanmaya başlandı. 1864’e kadar süreç facialarla devam etti. 21 Mayıs 1864 tarihi; Kbaada Vadisinde yapılan Rus Askeri töreni ile bitmiş kabul edilen 101 yıllık savaş ile birlikte Çerkes Meclisi’nin de sonu oldu. Bu Meclisin Ruhu 11 Mayıs 1918’ e kadar soykırım, sürgün, iskân ve darmadağın edilen bir halkın mücadelesine tanıklık edecek, bu tarihte Kuzey Kafkasyalılar özgürlük için Dağıstan, Çeçenya, Osetya’yı ve Batısındaki Çerkes topraklarını kapsayacak şekilde yine örgütlenecekler, devlet kuracaklar ama bu da maalesef kısa ömürlü olacaktır. Yüz bir yıl süren savaşlarda, 1807’den itibaren çeşitli dönemlerde toplanan, kararlar alan ve uygulayan Çerkes Meclisi içinde can siperane mücadele eden Çerkes kahramanlarımızın bir kısmının adlarını burada anmayı vicdanen borç addediyoruz. Burada adını anamadıklarımız için de atalarımızdan bizleri bağışlamalarını diliyoruz. Hacı Granduk Berzeg, Havudukua Mansur, Kalewubatıko Şuwpago, Şeretlıko Tıghujıkhue Khızbeç, , Hacı Makua Muhammed, Zanıko Seferbiy, Dazığyıkua Şupaşe, Şuruhyıko Duğuj, Beslenikua Arslan, Hatokşukua Muhammed, Yindaryıkua Muhammed, Hacı Degumuko Berzeg, Jansetyıkua, Rüstem Pe, Geriyikua Şemiz, Hajiyuko Mehmet, Babıko Hace, Zanıko İbrahim Karabatır, Barakay İsmail, Şumaf Biy, Bidh Hasan Efendi, İndaryiko Mehmet, Arslangeri, Keriakyiko Ali, , Kasdemir, Şurukyiko, Anzavurkovue Mehmet, Kundetiko Mehmetgeri, Dudarıko Voyij, Muhammed Emin, Cendere Hacı Hasan, Abdullah İsmail Efendi, Hacızade Muhammed Efendi, Thauşe, İbrahim Efendi, Huşt Hacı Hüseyin, Gustarıko İsmail, Hacı Ğuzbek, Wordevavyiko Zepş, Dzadzuko Ali, Berzeg Indar Hacı, Bastıko Pşımaf, Marşanyikouva Erişav, Kalubatuko Hatuk, Kastemir, Korosyiko Amirz, Basirbi Hacı Haç, Janbulat… Daha adını burada sayamadığımız binlerce Çerkes kahramanlarımızı saygıyla anıyoruz… Kaynaklar: Çerkes Soykırımı- Çerkeslerin XIX. yy Kurtuluş Savaşı Tarihi- Ali KASUMOV- Hasan KASUMOV Vatanından Uzaklara Çerkesler- Murat PAPŞU( Editör) Çerkes Sürgünü ( Gerçek, Tarihi ve Politik Nedenleriyle) – N. BERZEG Çerkes Soykırımı- Walter RİCHMOND Çerkesya- XIX. yy Tarih ve Etnografyası Çerkesya Savaş Mektupları- J.S BELL Çerkesya Seyahatnamesi- Şövalye Taitbout De MARIGNY Kafkas Halklarının Özgürlük Savaşı- John LONGWORTH Adığelerin XIX. yy Politik Tarihinin İncelenmesi Gerekir - Ashad Y. ÇIRG ( Çev. Murat PAPŞU) KAFDAV İnternet Sitesi – Tarih NIBE Anzor Makalesi- CHERKESIA NET. Kafkasya: Ümmetin Yetim Coğrafyası ANADOLUPLATFORMU. ORG.TR nanKaffed
Gençlerle Gelecek: Toplumumuz, Kurumlarımız ve Gençliğimiz
İlkini 22 Mayıs 2020 tarihinde Ankara Üniversitesi Kuzey Kafkasya Halkları Topluluğu’ndan (AnkaraKaf) Yakup Savaş ve Yıldız Üniversitesi Kuzey Kafkasyalı Öğrenciler Topluluğu’ndan (YıldızKaf) Gözde Duman’ın katılımı ile düzenlediğimiz “Gençlerle Gelecek” program serimizin ikincisini, 11 Haziran 2020 Perşembe akşamı saat 21:00’de Federasyonumuzun YouTube Kanalından gerçekleştireceğiz. Bu programda “Toplumumuz ve Kurumlarımız Araştırma Yarışması”nda dereceye giren İzmir Çerkes Derneği Gençlik Komisyonu Grubu’ndan Selinay Arı ve Güney Marmara Gençlik Komisyonu Grubu’ndan Fatih Emir konuğumuz olacaklar. Konuklarımızla hem yaptıkları araştırmanın sonuçlarını konuşacağız hem de toplumumuz, kurumlarımız ve gençliğimiz ile ilgili gözlem ve deneyimlerine dayalı düşüncelerini ve gelecek perspektiflerini ele alacağız. Gençleri dinlemek, geleceğe güvenimizi tazelemek ve sorularımızı sorup cevaplarını almak üzere; Genel Başkan Danışmanımız Ömer Atalar’ın moderatörlüğünde, 11 Haziran 2020 Perşembe akşamı, Saat 21:05 de KAFFED YouTube Kanalında buluşalım. nanKaffed
Kamuoyuna Duyuru
Bütün dünyayı etkisi altına alan Covid -19 salgın sürecinde maalesef anavatanımız Kuzey Kafkasya’nın Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti’nde yaşayan kardeşlerimiz açısından ciddi sıkıntılar olduğu duyumları gelmeye başlamıştır. Türkiye’de yaşayan Kuzey Kafkasya diasporasının temsilcileri olarak kardeş halklarımız Karaçay ve Çerkes toplumlarının her türlü sıkıntısı bizim için son derece önemlidir. Karaçay –Çerkes Cumhuriyetinden gelen haberler üzerine bölgedeki STK’lar ile iletişim kurulmuş, bilgi alınmıştır. Cumhurbaşkanlığı ve TBMM nezdinde girişimlerimiz neticesinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin bu konudaki hassasiyeti bizleri memnun etmiş, yardım konusunda umut vermiştir. Türkiye’de yaşayan tüm Kuzey Kafkasya diasporası, gerekli yardımların hızla organize edilmesi konusunda resmi makamların daha etkin ve hızlı adım atmasını beklemektedir. 1- Kafkas Dernekleri Federasyonu 2- Adana Çerkes Kültür Derneği 3- Afşin Kafkas Kültür Derneği 4- Antalya Çerkes Derneği 5- Arıkbaşı Köyü Kafkas Derneği 6- Aydın Kuzey Kafkas Kültür Derneği 7- Bahçelievler Kafkas Çerkes Derneği 8- Balıkesir Adığe - Çerkes Kültür Derneği 9- Bandırma Kuzey Kafkas Kültür Derneği 10- Biga Kafkas Kültür Derneği 11- Bolu Kafkas Derneği 12- Bozüyük Kuzey Kafkas Kültür Derneği 13- Bursa Çerkes kültür Derneği 14- Çerkes Derneği / Ankara 15- Çerkes Kültür Evi Derneği 16- Çorum Kafkas Derneği 17- Denizli Kafkas Kültür Derneği 18- Düzce Adıge Kültür Derneği 19- Eskişehir Kuzey Kaf. Kült. Ve Day. Der. 20- Gaziantep Kafkas Derneği 21- Göksun Çerkes Kültür Derneği 22- Gönen Kafkas Kültür Derneği 23- Hamamözü Çerkes Derneği 24- İnegöl Çerkes Kültür Derneği 25- İskenderun Çerkes Derneği Adıge Khase 26- İst. Uzunyayla Kafkas Kül. ve Yard. Der. 27- İstanbul Kafkas Kültür Derneği 28- İzmir Çerkes Kültür Derneği 29- Kahramanmaraş Kafkas Kültür Derneği 30- Karacabey Kuzey Kafkasya Kültür Der. 31- Kdz.Ereğli Kafkas Kültür Derneği 32- Kayseri Kafkas Derneği 33- Kiçir Adıge Derneği 34- Kocaeli Kafkas Derneği 35- Kütahya Kuzey Kaf. Kült.ve Day. Der. 36- Manisa Kafkas Derneği 37- Mersin Kafkas Kültür Ve Yard.Derneği 38- Mustafakemalpaşa Çerkes Kültür Derneği 39- Nazilli Kafkas Derneği 40- Reyhanlı Çerkes Derneği-Adığe Khase 41- Sakarya Kafkas Kültür Derneği 43- Samsun Çerkes Derneği 44- Sinop Kafkas Derneği 45- Sivas Kuzey Kafkas Kültür Derneği 45- Soma Kafkas Kültür Derneği 46- Söke Kafkas Derneği 47- Sungurlu Kafkas Kültür Derneği 48- Susurluk Kafkas Derneği 49- Şarkışla Kafkas Derneği 50- Tokat Çerkes Derneği 51- Turhal Kafkas Kültür Derneği 52- Uzunyayla Kültür Ve Dayanışma Derneği/Kayseri 53- Vezirköprü Kafkas Kültür Derneği 54- Yalova Çerkes Birliği Kültür ve Yardımlaşma Derneği div>nanKaffed
Ünlü Dilbilimci John Colarusso YouTube Kanalımızda
13 Haziran, Cumartesi akşamı, saat 21.00'de Kafkas Dilleri uzmanı ünlü dilbilimci Sayın John Colarusso'yu YouTube kanalımızda konuk ediyoruz.p> Federasyonumuzun hazırladığı ve değerli dilbilimcimiz Ayla Bozkurt Applebaum’ın sorduğu soruları yanıtlayan, Sayın Colarusso, Kuzey-Batı Kafkas dilleri ve özellikle Çerkesce ile olan serüveninden, Nart Destanlarından, Hint-Avrupa Kültüründe Çerkeslerin yerinden ve günümüzde Çerkeslerin sorunlarına nasıl baktığından bahsediyor. İngilizce yapılan canlı kayıt, Türkçe altyazılı olarak yayınlanacaktır. İlk gösterimde gelen soruları Sayın Colarusso daha sonra canlı olarak yanıtlayacaktır.p>nanKaffed
“21 MAYIS” BİTMEDİ
Dünya tarihinin en büyük 10 Soykırımı arasında gösterilen 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’nün 156. Yıldönümü etkinlikleri, Covid19 Pandemi şartları altında da olsa, anavatan ve diasporada kurumlarımızın ve toplumumuzun yanı sıra dostlarımızın da desteği ile hem anma hem de demokratik taleplerimizin gündeme taşınması boyutlarında etkili şekilde gerçekleştirildi. Türkiye’de kurumlarımızın katkı ve çabaları ile Cumhurbaşkanı ve diğer siyasi parti genel başkanları dahil olmak üzere siyaset, bürokrasi, sanat, spor ve basın dünyası duyarlılık göstererek sesimizi kamusal alana güçlü şekilde taşımamıza destek oldular. Federasyonumuzun kuruluşuna da öncülük eden kadroların özverili çalışmaları ile düzenlenen 125. Yıl Anma Etkinlikleri ile başlayan süreç kaydedeğer bir noktaya ulaşmıştır. Tabiidir ki, geliştirilmeye açık pek çok alan da söz konusudur; bu alanlar üzerinde çalışmaya devam etmemiz gerekmektedir. Bu çalışmaların ne bir gün ne bir hafta hatta ne de birkaç yıl ile sınırlı düşünülmemesi gerekmektedir. Güçlü toplumsal desteğin yanı sıra konunun uzmanlarının katkıları ile bilimsel ve akılcı politikaların geliştirilmesi ve bu politikaların takipçisi olacak istikrarlı kurumsal desteğin sağlanması başarının anahtarıdır. Sonuç odaklı çalışılması elzemdir. Ancak sadece sonucun değil sürecin de kimlik bilinci ve demokratik kazanımlar anlamında değerli olduğu da gözden uzak tutulmamalıdır. Genel Kurul öncesi bu ihtiyacı göz önünde tutarak, 21 Mayıs 1864 Çerkes Soykırımı ve Sürgünü konusunda yapılandırılmış bir lobi/savunuculuk çalışmasını gündeme getirmiştik. Bu çalışmanın sadece yerelde değil hem ulusal hem de uluslararası ölçekte olması gerektiğini de belirtmiştik. Bu yıl yürütülen 21 Mayıs çalışmaları dahil olmak üzere, bugüne kadar bu alanda yürütülen çalışmalar da özü itibari ile saygın savunuculuk çalışmalarıdır. Hiçbir şekilde geçmişi önemsizleştirmeden geleceği kurmak, bilim ve akıl ışığında çalışmaları daha ileriye taşımak kurumsal ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Bu alanda, pandemi sürecinin de etkisinin de azalmaya başlaması ile birlikte, önümüzdeki haftalarda gerek iletişim imkanlarını etkin kullanarak gerek sağlık şartlarının elverdiği ölçüde fiziki toplantılar ile; siyaset, diplomasi, hukuk, sivil toplum ve benzeri alanlardan uzmanlar ile kurumsal karar mekanizmalarımızı bir araya getireceğiz. Çalışmalarımızda toplumumuzun yetişmiş insan gücünün yanı sıra dostlarımızın ve anavatandan, ülkemizden, diğer diaspora ülkelerinden ve uluslararası camiadan ulaşabildiğimiz diğer uzmanların da katkılarını almaya özen göstereceğiz. Öncelikli hedefimiz bilimsel verilere ve güçlü argümanlara dayalı bir dosya çalışmasını tamamlamaktır. Daha sonra bu veriler ışığında soykırımın tanınması ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için savunuculuk çalışmalarımızı yapılandırılmış şekilde hızlandıracağız. Bu çerçevede, başta anavatana dönüş ve çifte vatandaşlık hakkı olmak üzere, dil, kimlik ve kültürümüze ilişkin hak ve taleplerimizi ulusal ve uluslararası ölçekte kamusal alana akılcı bir şekilde taşıyacağız. Niteliği itibari ile uzun soluklu ve istikrarlı olmak durumunda olan 21 Mayıs Çerkes Soykırımı ve Sürgünü’ne ilişkin savunuculuk çalışmalarımızın başarıya ulaşması için toplumumuzun ve dostlarımızın güçlü desteğini bekliyoruz. Kafkas Dernekleri Federasyonu nanKaffed
