Ekim ayında başlayan ve sanal ortamda ilk kez dünyadaki tüm Çerkeslere açık olarak gerçekleştirilen Çerkesçe (Batı Lehçesi) dersleri altı ay boyunca haftada dört akşam, Zoom programı üzerinden saat 20.00 - 22.00 arasında gerçekleştirildi. Derslere, Türkiye’nin farklı şehirlerinin yanı sıra Amerika, Gürcistan, Kanada’ dan soydaşlarımız da katıldı. Hiç dil bilmeyenler için Kobli Bram Alaattin Bayram hoca, okuma yazma bilmeyenler için Şowcen Muhammed Yaşar Aslan hoca ile Çerkesçe (Batı Lehçesi) dil kursları 6 ay boyunca devam etmiş, Çerkesçe işlenen derslerde yaşları ve dil becerileri farklı düzeylerdeki öğrenciler okuma-yazma, temel dilbilgisi kuralları, sayı sayma, karşılıklı konuşma ve sözcük dağarcığını geliştirme konularında etkileşimli olarak çalışmışlardır. 6 aylık dönem sonunda derslere aktif olarak katılan öğrenciler kendi düzeylerine uygun bir sınava tabi tutulmuşlar, sınavlarında başarılı olan öğrencilere Çerkesçe Temel Düzey sertifikası, yapılan online program ile katılımcılara verilmiştir. Derslere katılım sağlayan öğrencilere gösterdikleri ilgi ve olumlu geri bildirimler için; altı ay boyunca öğrencileri yalnız bırakmayan ve dilimizin öğrenilmesi için emek sarf eden değerli eğitimcilerimiz Kobli Bram Alaattin Bayram ve Şowcen Muhammed Yaşar Aslan'a toplumumuz ve Federasyonumuz adına sonsuz teşekkürler ediyoruz. KATILIMCI YORUMLARI Çok Değerli KAFFED Yönetimi, Bu maili şahsım ve kendilerinden aldığım izin doğrultusunda değerli kursiyer arkadaşlarım Moxoş Mahmut Dumbay, Hagur Meral Altınok Tuncel, Açümüj Ayten Altan, Гзч Tülin Hemiş, Şaşe Süreyya Kaynar, Acmuj Sevda Hadagatlı, Pçease Levent Şahin, Dyshek Nurbanu Karaahmetoğlu, Tlişe Kübra Ekinci, Haçemko Kübra Köse, Koxh Tuba Yılmaz Özlü, Wucih Cem Göl, Hantuv Kıymet İldeniz ve Daur Merve Bedir adına yazıyorum. Bizler, çok değerli hocamız sayın Bram Alaattin Bayram mentörlüğünde almış olduğumuz Adıgabze derslerine bir dönem boyunca düzenli olarak katılım gösterdik. Her dakikasından çok keyif aldık. Alfabeyi, sayıları, ayları, mevsimleri ve hocamızın büyük emekle oluşturduğu o haftanın harflerine uygun metinler sayesinde belli başlı kelimeleri, cümle kalıplarını öğrendik. Hocamızın kelimelerin etimolojik ve leksikolojik açıklamalarını yapması, dile ayrı bir tutkusu olan bir kişi olarak beni çok ama çok mutlu etti. Bence dil öğrenimi tam da bu şekilde olmalı ki akılda kalsın ve dilin ait olduğu kültürü de öğrenicilere taşısın. Hocamızın dil ile birlikte bize kültürümüzün inceliklerini tutku ve coşku ile aktarması kursun paha biçilemez bir yanıydı. Kendisine ve buna vesile olan KAFFED'e ne kadar teşekkür etsek az... Lakin kursun bitmesiyle hevesimiz kursağımızda kaldı açıkçası. Özellikle kursun devamının geleceğinin belli olmaması bizi çok üzdü ve hayal kırıklığına uğrattı. Bu kadar zamandır ben, sınıf arkadaşlarım, hocamız ve Ersin bey zaman ve emek vererek dilimize bir yatırım yaptık. Tam da meyvelerini toplamaya başlamıştık, kurs bitti. Bu yatırımın ve güzel çıktıların kaybolma ihtimali bizi çok üzüyor ve incitiyor açıkçası. Malumunuz dil kullanılmadıkça sönen bir beceri. Biz dilimizin gönlümüzdeki ve sesimizdeki yansımaları sönmesin istiyoruz. Özetle bu mail ile, başlanılan bu kıymetli işin devamının gelmesine ve katılımcıların akıcı bir şekilde Adıgabze konuşan, okuyan, anlayan, yazan ve kültürümüzü ve dillerin sultanı dilimizi bu vesileyle geleceğe sağlıklı ve doğru bir şekilde aktaran bireyler olmasına dair temennilerimizi sizlere iletmek istedik. Dilerdim ki bu mail içerisinde öğrendiğim selamlaşma ve teşekkür kelimelerini Adigabzece yazabileyim lakin Kiril alfabesini henüz yüklemedim. Dilerim kursun devamı gelir ve ben de hocamız gibi iki alfabe arasında git gel yapabilecek kadar dil hakimiyetine sahip olurum. Sevgiler & SaygılarDechen Melodi Özyaprak Merhabalar, yoğun bir hafta sonu idi. Tüm etkinlikleri bitirdik katılım sağlayan herkese çok teşekkürler. Gruba biraz gecikmeli katıldım ama kısa sürede ısındım seviyeli, uyumlu ve disiplinli bir ekiptik. Tabi bunda Muhammet Yaşar hocamızın payını da çok. Büyük fedakarlık la hazırlanarak bizleri sıkmadan, germeden, sakince ve keyifle anadilimizi okumayı ve yazmayı öğretti. Pandemi döneminde terapi gibi geldi. Hala bittiğine inanmıyorum, sanki Pazartesi link gelecekmiş gibi bekleyeceğiz bir süre. Ersin beyin de emekleri yadsınamaz. KAFFED’ e böyle bir imkan sağladığı için, hocamıza, Ersin ve emeği geçen herkese, siz değerli kursiyerlere çok çok teşekkür ediyorum. Umarım devamı gelir ve geliştirme fırsatı da buluruz umuduyla, Bir sonraki kursta görüşmek üzere sağlıcakla ve hep mutlu kalın.Bu güzel imkanı bizlere sağlayan KAFFED'e öncelikle teşekkür ediyorum. Değerli Muhammed Yaşar Hocam, Ersin Bey ve ekibine sonsuz teşekkürler.Umarım devamı gelir ve grubumuz bir araya geliriz hocamızın Sabrı anlatılmaz yaşanır hepinize saygılar ve sevgilerSizler gibi değerli arkadaşları tanımamızı sağladı, bizleri buluşturdu.Adıge Dil Kursu ailesinin bir bireyi olmaktan onur duyuyorum. {gallery}/haber/federasyon/2021/Cerkesce_Bati_Dil_Kursu{/gallery}p>nanKaffed

Federasyonumuz ve üye derneklerimiz tarafından 14 Mart Çerkes (Adıge) Dili ve Yazısı Günü bu yıl da kutlanıyor. Dün soykırım, etnik temizlik, dağınık iskan ve asimilasyon politikalarının olumsuz etkisine maruz kalan dilimiz ve kültürümüz, bugün de kentleşme ve popüler kültür karşısında okullarda dil eğitiminin hala yeterli güvenceye alınamamış olması nedeniyle, ciddi risk altındadır.  Dilimizin anavatanımızdan, orada gelişen bilimsel, edebi, sanatsal ve politik kaynaklardan kopuk bir şekilde yaşatılması ve anlamlı bir ölçekte geliştirilmesi mümkün değildir. Anavatanımız ile Türkiye ve diğer Diaspora ülkeleri arasında dil, sanat ve edebiyat alanlarındaki işbirlikleri artırılmalıdır. Anavatandan kopuk yaklaşımların dilimize ve kimliğimize de ket vuracağını bilerek bu gibi yaklaşımlara karşı toplumumuzun uyanık olması özel önem taşımaktadır. 2020 yılında ortaya çıkan pandemi nedeniyle ülke genelinde eğitimin durma noktasına gelmesi ortaöğretimde sınıf açmamızı engellemişti. Bunun üzerine 2021-2022 eğitim ve öğretim dönemi için Anadili Komisyonu (Seçmeli dersler gurubu) olarak yaptığımız çalışmalarımız sonunda, 4 Ocakta başlayan ve 22 Ocakta sona eren tercih sürecinde Kayseri ilimizde 100 öğrenci 10 sınıf, Düzce ilimizde 20 öğrenci ile 2 sınıf; Göksun ilçemizde 38 öğrenci ile 3 sınıf,  Çorum ilimizde 11 öğrenci ile 1 sınıf; Ödemiş Kafkas Kültür Derneğimizin çalışmalarıyla İzmir İli Ödemiş İlçesi Ertuğrul köyümüzde de 12 öğrenci ile 1 sınıf açılacaktır. Tabi ki seçmeli derslerle ilgili çalışmalarımız bu kadarıyla sınırlı kalmayıp, Eylül ayında okulların açılmasıyla birlikte bir tercih hakkı daha olacağından yukarıda verdiğimiz öğrenci sayısını arttırmaya yönelik çalışmalarımız devam etmektedir. Yine geçtiğimiz yıl Çerkesçe ve Abazaca dil kurslarıyla ilgili olarak  online sistem üzerinden etkinliklere başladık ve Federasyonumuzca yurt içinde Ekim ayı başında doğu ve batı lehçelerinde kurslar açarak, hiç dil bilmeyenler için Kobli Bram Alattin hocayla, anlayıp okuma yazma bilmeyenler için Şowcen Muhammed hoca ile Çerkesçe (batı lehçesi) dil kurslarımız başlamış  5 ay devam eden kurslarımız Şubat ayı sonu itibariyle bitmiştir. Yine Kaberdey Balkar Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı-DÇB ve KAFFED işbirliği ile Nalçik’ ten hocalarımızla Ekim ayı başında Çerkesçe (doğu lehçesi) Tabiş Murat,ve Rusça  Şowcen Aminat tarafından kurslara başlanmış ve Ocak ayı sonu itibariyle kurslarımız bitmiş, gerek Türkiye’ den gerekse Almanya- İsrail gibi ülkelerden de katılım olmuş ve toplamda  300 kişiye yakın öğrenci bu kurslardan faydalanmıştır.. Aralık ayında başladığımız  Abazaca dil kursumuz Ahoçba İrfan ve Abhazya' dan Pershelia-Pha Violetta hocalarımızın katkılarıyla devam etmektedir. Ayrıca Kayseri derneğimizin Çerkesçe  dil kursu başlatmasının ardından Ankara Çerkes Derneği, Eskişehir  KKKD ve İstanbul KKD derneklerimizde online sistem üzerinden Çerkesçe ve Abazaca kursları yapılmıştır. 2013-2014 Eğitim-Öğretim yılında açılan Düzce Üniversitesi Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümü, ilk mezunlarını 2017 yılında vermiştir. 2018-2019 yılında Kayseri’de Erciyes Üniversitesi’nde, Çerkes Dili ve Kültürü Anabilim Dalı açılmış olup geleceğin dil hocaları yetişmektedir.  Anadili eğitimi konusunda gerek ailelerimize gerek kurumlarımıza önemli görevler düşmektedir. Bir dilin yok oluşunun önlenmesi, sadece bireylerin, ailelerin ve Sivil Toplum Kuruluşlarımızın altından kalkabileceği bir yük değildir. Çeşitli vesilelerle gündeme getirdiğimiz gibi dilimize ve kimliğimize dair taleplerimizi demokratik kanallardan kamusal alanlara taşımalıyız, kamu kurumları ile karşılıklı saygıya dayalı yapıcı diyaloglar ile özellikle AB süreci ile elde edilen kazanımların geliştirilmesi için çalışmaya devam etmeliyiz. İnkar ve asimilasyon politikalarından önemli ölçüde dönülmüş olması, merkezi ve yerel yönetimlerin pek çok hususta yapıcı desteklerinden büyük memnuniyet duyuyoruz. Bu yaklaşımın tüm kamu kurum ve kuruluşları ile toplumun geneline yayılması en büyük arzumuzdur. Ancak demokratik bir toplum düzeninde tüm dil ve kültürlerin korunması ve geliştirilmesi hususunda kamu kurumları desteklemenin ötesine geçip doğrudan sorumluluk almalıdır. Bugüne kadar pek çok kurum ile yürüttüğümüz işbirliğinde olduğu gibi yarım asrı geçen kurumsal kapasitemiz ile böylesi bir demokratik anlayışa yönelecek tüm kamu kurumlarına desteğe hazırız. Bunun ilk adımı olarak da kamu yayıncısı olan TRT’nin Çerkesce TV kanalı açmasına yönelik uzun yıllara dayalı talebimizin hayata geçirilmesine dönük beklentimizi yeniliyoruz. Bu duygu ve düşünceler ile atalarımızın bize mirası ve ülkemizin de kültürel bir zenginliği olan Adıge Dilini, tüm dünya halkları ile dayanışma içerisinde, nice 14 Mart’ lara taşıyacağımız inancı ile, Çerkes Dili ve Edebiyatı Günümüzü kutluyoruz. KAFFED ANADİLİ KOMİSYONU   14 MART ÇERKES DİLİ VE EDEBİYATI GÜNÜ Çerkes Dili ve Edebiyatı günü nasıl ortaya çıktı?  İlk Adıge Alfabesi 14 Mart 1853’te yayınlanmıştır. Alfabeyi yayınlayan akademik eğitim gören ilk Adıgelerden Bersey Wumar’dır.  Bersey Wumar kimdir?  Bersey Wumar, Adıgeler üzerinde bilimsel çalışma yapan ilk isimlerdendir. 1807 yılında Maykop’a yakın bir köyde bir Abzaxe ailede doğmuştur. Bersey Wumar, 7 yaşındayken Türkiye’ye getirilir, oradan Mısır’a bir Osmanlı Paşasının yanına gönderilir.  Daha çocuk yaşta birden çok dili konuştuğu fark edilen, Mısır’da Fransızca dahil başka diller de öğrenen Wumar, Fransızcayı daha iyi öğrenmesi için Paris’e gönderilir ve orada üç yıl eğitim alır. Anavatanını hiçbir zaman unutmayan ve her zaman geri dönmek isteyen Wumar, Rus Askeri Ataşeliğinde çevirmen olarak çalışmaya başlar. Yazı ve çeviri işleri görevini yürütürken, Ataşe çalışanlarıyla birlikte Kafkasya’ya döner, bir süre sonra bu kurumdan da ayrılarak Stavropol Lisesi’nde öğretmen olarak çalışmaya başlar. Adıge dilinde okuma yazma öğretme amaçlı ilk Adıge Alfabesini oluşturur. Bu alfabe Bıtırbıf Akademisi’nde hemen kabul edildikten sonra, Wumar, devlet görevlisi olarak alfabe kitabını bastırmaya Tiflis’e gönderilir. Wumar’ın Arap harfleriyle bastırdığı ilk alfabe kitabı Stavropol Lisesi’nde farklı halklardan öğrencilere de okutulmuştur. İlk alfabe, yayınlandıktan 5 yıl sonra Kiril harflerine uyarlanır. Wumar bu alfabeyi kullanarak dilbilgisi kurallarını yazmak ve Adıge Edebiyatını işlemekle kalmaz, liselerde de okutulan Xabze konulu bir kitap da yazar.   Bersey Wumar’ın, Maykopta, Adıge Devlet Üniversitesinde bir anıtı bulunmaktadır. Bilimin ve eğitimin öneminin farkında olmalıyız. Bilim, dünya üzerinde farklı halkların ve dillerin farklı olduğunu anlatır. Bilimin ışık tuttuğu bir dünyada bütün halklarla bir arada yaşamayı diliyoruz.    Prof. Dr. Mira Xakıhemizova   Türkçeye çevirisi: Dr. Öğretim Üyesi Dzıbe Fehmi Altın       Непэ, Гъэтхапэм и 14-р, адыгэ тхыбзэмрэ адыгэ АLFABE-мрэ ямафэу хэтэгъэунэфык1ы.   Сыд мы мафэр къызхэк1ыгъэр?   1853-рэ илъэсым март-гъэтхапэм и 14-м апэрэ адыгэ АLFABE-р къыдэк1ыгъ. Ар зэхэзгъэуцуагъэр, къыхязгъэутыгъэр ык1и ащк1э езгъэджэжьыгъэхэр Бэрсэй Умар.   Бэрсэу Умар апэрэ ш1эныгъэлэжь гъэсагъэу адыгэмэ я1агъэмэ ащыщ.   Ар 1807-рэ илъэсым Мыекъуапэ пэмычыжьэу абдзэхэ чылэ горэм къыдэхъухьагъ. Илъэси 8-м итэу Тыркуем къащагъ, ащ ращи Мысыр пашам ращагъ. К1элэ ныбжьык1эм акъыл чан зэри1эм гу лъити, пашам ар ригъэджагъ, бзэхэр ригъэш1агъ.  Французыбзэр нахь дэгъоу зэригъэш1энэу Париж ыгъэк1уагъ. Ащ илъэсищэ къыщеджагъ. Ау ихэку щыгъупшэщтыгъэп Умар, ащ къыгъэзэжьыным пае Францием щы1э  урыс посольствэм икъулыкъуш1э - бзэ зэдзэк1ак1оу  зарегъаштэ.  Урысыдзэм к1ыгъоу Кавказ къегъэзэжьы, дзэм къыхэк1ыжьы, Ставрополь гимназием щыригъэджэнхэу регъажьэ. Адыгабзэм и АLFABE-р щы1агъэпти, хабзэм иунашъок1э ар зэхегъэуцо. АLFABE-р Бытырбыф Академием щауплъэк1у, дэгъук1э аштэ. Ащ къынэуж Тифлис тхылъхэр зыщыхаутрэм ехьышъ, ащ 1855-рэ илъэсым мэзаем и 14-м хьазырэу къыхаутыгъэу къырещыжьы. Джащ фэдэу хэбзэ 1офк1э хэутыгъэу адыгэ АLFABE-р щы1э мэхъу. Ар агъэфедэзэ Ставрополь гимназием щеджэрэ къушъхьэч1эс к1алэхэм адыгабзэр зэрагъаш1э. Edebiyat –ми 1оф даш1э. Мы мафэр – Гъэтхапэм и 14-р - адыгэмэ ятхыбзэ мафэу тыдэк1и щыхагъэунэфык1ы. Адыгэ хэум икъэлэ шъхьа1эу Мыекъуапэ Бэрсэй Умар исаугъэт Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет ищагу щагъэуцугъ. Ар зисурэт техыгъэри Бырсыр Абдулахь. Ш1эныгъэм уасэу и1эр къыдгуры1оу, ш1эныгъэм ц1ыфхэр зэрэзэфищэхэрэр дгъэлъап1эу, хэт  ыбзи  шъхьак1афэ етхэу Тхьашхом тегъэпсэу.    nanKaffed

                  p> Federasyonumuz ve üye derneklerimiz tarafından 14 Mart Çerkes (Adıge) Dili ve Yazısı Günü bu yıl da kutlanıyor. Dün soykırım, etnik temizlik, dağınık iskan ve asimilasyon politikalarının olumsuz etkisine maruz kalan dilimiz ve kültürümüz, bugün de kentleşme ve popüler kültür karşısında okullarda dil eğitiminin hala yeterli güvenceye alınamamış olması nedeniyle, ciddi risk altındadır. Dilimizin anavatanımızdan, orada gelişen bilimsel, edebi, sanatsal ve politik kaynaklardan kopuk bir şekilde yaşatılması ve anlamlı bir ölçekte geliştirilmesi mümkün değildir. Anavatanımız ile Türkiye ve diğer Diaspora ülkeleri arasında dil, sanat ve edebiyat alanlarındaki işbirlikleri artırılmalıdır. Anavatandan kopuk yaklaşımların dilimize ve kimliğimize de ket vuracağını bilerek bu gibi yaklaşımlara karşı toplumumuzun uyanık olması özel önem taşımaktadır. 2020 yılında ortaya çıkan pandemi nedeniyle ülke genelinde eğitimin durma noktasına gelmesi ortaöğretimde sınıf açmamızı engellemişti. Bunun üzerine 2021-2022 eğitim ve öğretim dönemi için Anadili Komisyonu (Seçmeli dersler gurubu) olarak yaptığımız çalışmalarımız sonunda, 4 Ocakta başlayan ve 22 Ocakta sona eren tercih sürecinde Kayseri ilimizde 100 öğrenci 10 sınıf, Düzce ilimizde 20 öğrenci ile 2 sınıf; Göksun ilçemizde 38 öğrenci ile 3 sınıf,  Çorum ilimizde 11 öğrenci ile 1 sınıf; Ödemiş Kafkas Kültür Derneğimizin çalışmalarıyla İzmir İli Ödemiş İlçesi Ertuğrul köyümüzde de 12 öğrenci ile 1 sınıf açılacaktır. Tabi ki seçmeli derslerle ilgili çalışmalarımız bu kadarıyla sınırlı kalmayıp, Eylül ayında okulların açılmasıyla birlikte bir tercih hakkı daha olacağından yukarıda verdiğimiz öğrenci sayısını arttırmaya yönelik çalışmalarımız devam etmektedir. Yine geçtiğimiz yıl Çerkesçe ve Abazaca dil kurslarıyla ilgili olarak  online sistem üzerinden etkinliklere başladık ve Federasyonumuzca yurt içinde Ekim ayı başında doğu ve batı lehçelerinde kurslar açarak, hiç dil bilmeyenler için Kobli Bram Alattin hocayla, anlayıp okuma yazma bilmeyenler için Şowcen Muhammed hoca ile Çerkesçe (batı lehçesi) dil kurslarımız başlamış  5 ay devam eden kurslarımız Şubat ayı sonu itibariyle bitmiştir. Yine Kaberdey Balkar Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı-DÇB ve KAFFED işbirliği ile Nalçik’ ten hocalarımızla Ekim ayı başında Çerkesçe (doğu lehçesi) Tabiş Murat,ve Rusça  Şowcen Aminat tarafından kurslara başlanmış ve Ocak ayı sonu itibariyle kurslarımız bitmiş, gerek Türkiye’ den gerekse Almanya- İsrail gibi ülkelerden de katılım olmuş ve toplamda  300 kişiye yakın öğrenci bu kurslardan faydalanmıştır.. Aralık ayında başladığımız  Abazaca dil kursumuz Ahoçba İrfan ve Abhazya' dan Pershelia-Pha Violetta hocalarımızın katkılarıyla devam etmektedir. Ayrıca Kayseri derneğimizin Çerkesçe  dil kursu başlatmasının ardından Ankara Çerkes Derneği, Eskişehir  KKKD ve İstanbul KKD derneklerimizde online sistem üzerinden Çerkesçe ve Abazaca kursları yapılmıştır. 2013-2014 Eğitim-Öğretim yılında açılan Düzce Üniversitesi Çerkes Dili ve Edebiyatı Bölümü, ilk mezunlarını 2017 yılında vermiştir. 2018-2019 yılında Kayseri’de Erciyes Üniversitesi’nde, Çerkes Dili ve Kültürü Anabilim Dalı açılmış olup geleceğin dil hocaları yetişmektedir. Anadili eğitimi konusunda gerek ailelerimize gerek kurumlarımıza önemli görevler düşmektedir. Bir dilin yok oluşunun önlenmesi, sadece bireylerin, ailelerin ve Sivil Toplum Kuruluşlarımızın altından kalkabileceği bir yük değildir. Çeşitli vesilelerle gündeme getirdiğimiz gibi dilimize ve kimliğimize dair taleplerimizi demokratik kanallardan kamusal alanlara taşımalıyız, kamu kurumları ile karşılıklı saygıya dayalı yapıcı diyaloglar ile özellikle AB süreci ile elde edilen kazanımların geliştirilmesi için çalışmaya devam etmeliyiz. İnkar ve asimilasyon politikalarından önemli ölçüde dönülmüş olması, merkezi ve yerel yönetimlerin pek çok hususta yapıcı desteklerinden büyük memnuniyet duyuyoruz. Bu yaklaşımın tüm kamu kurum ve kuruluşları ile toplumun geneline yayılması en büyük arzumuzdur. Ancak demokratik bir toplum düzeninde tüm dil ve kültürlerin korunması ve geliştirilmesi hususunda kamu kurumları desteklemenin ötesine geçip doğrudan sorumluluk almalıdır. Bugüne kadar pek çok kurum ile yürüttüğümüz işbirliğinde olduğu gibi yarım asrı geçen kurumsal kapasitemiz ile böylesi bir demokratik anlayışa yönelecek tüm kamu kurumlarına desteğe hazırız. Bunun ilk adımı olarak da kamu yayıncısı olan TRT’nin Çerkesce TV kanalı açmasına yönelik uzun yıllara dayalı talebimizin hayata geçirilmesine dönük beklentimizi yeniliyoruz. Bu duygu ve düşünceler ile atalarımızın bize mirası ve ülkemizin de kültürel bir zenginliği olan Adıge Dilini, tüm dünya halkları ile dayanışma içerisinde, nice 14 Mart’ lara taşıyacağımız inancı ile, Çerkes Dili ve Edebiyatı Günümüzü kutluyoruz.  KAFFED ANADİLİ KOMİSYONU   14 MART ÇERKES DİLİ VE EDEBİYATI GÜNÜ Çerkes Dili ve Edebiyatı günü nasıl ortaya çıktı? İlk Adıge Alfabesi 14 Mart 1853’te yayınlanmıştır. Alfabeyi yayınlayan akademik eğitim gören ilk Adıgelerden Bersey Wumar’dır. Bersey Wumar kimdir? Bersey Wumar, Adıgeler üzerinde bilimsel çalışma yapan ilk isimlerdendir. 1807 yılında Maykop’a yakın bir köyde bir Abzaxe ailede doğmuştur. Bersey Wumar, 7 yaşındayken Türkiye’ye getirilir, oradan Mısır’a bir Osmanlı Paşasının yanına gönderilir.  Daha çocuk yaşta birden çok dili konuştuğu fark edilen, Mısır’da Fransızca dahil başka diller de öğrenen Wumar, Fransızcayı daha iyi öğrenmesi için Paris’e gönderilir ve orada üç yıl eğitim alır. Anavatanını hiçbir zaman unutmayan ve her zaman geri dönmek isteyen Wumar, Rus Askeri Ataşeliğinde çevirmen olarak çalışmaya başlar. Yazı ve çeviri işleri görevini yürütürken, Ataşe çalışanlarıyla birlikte Kafkasya’ya döner, bir süre sonra bu kurumdan da ayrılarak Stavropol Lisesi’nde öğretmen olarak çalışmaya başlar. Adıge dilinde okuma yazma öğretme amaçlı ilk Adıge Alfabesini oluşturur. Bu alfabe Bıtırbıf Akademisi’nde hemen kabul edildikten sonra, Wumar, devlet görevlisi olarak alfabe kitabını bastırmaya Tiflis’e gönderilir. Wumar’ın Arap harfleriyle bastırdığı ilk alfabe kitabı Stavropol Lisesi’nde farklı halklardan öğrencilere de okutulmuştur. İlk alfabe, yayınlandıktan 5 yıl sonra Kiril harflerine uyarlanır. Wumar bu alfabeyi kullanarak dilbilgisi kurallarını yazmak ve Adıge Edebiyatını işlemekle kalmaz, liselerde de okutulan Xabze konulu bir kitap da yazar.   Bersey Wumar’ın, Maykopta, Adıge Devlet Üniversitesinde bir anıtı bulunmaktadır.  Bilimin ve eğitimin öneminin farkında olmalıyız. Bilim, dünya üzerinde farklı halkların ve dillerin farklı olduğunu anlatır. Bilimin ışık tuttuğu bir dünyada bütün halklarla bir arada yaşamayı diliyoruz.   Prof. Dr. Mira Xakıhemizova   Türkçeye çevirisi: Dr. Öğretim Üyesi Dzıbe Fehmi Altın     Непэ, Гъэтхапэм и 14-р, адыгэ тхыбзэмрэ адыгэ АLFABE-мрэ ямафэу хэтэгъэунэфык1ы. Сыд мы мафэр къызхэк1ыгъэр? 1853-рэ илъэсым март-гъэтхапэм и 14-м апэрэ адыгэ АLFABE-р къыдэк1ыгъ. Ар зэхэзгъэуцуагъэр, къыхязгъэутыгъэр ык1и ащк1э езгъэджэжьыгъэхэр Бэрсэй Умар.  Бэрсэу Умар апэрэ ш1эныгъэлэжь гъэсагъэу адыгэмэ я1агъэмэ ащыщ.   Ар 1807-рэ илъэсым Мыекъуапэ пэмычыжьэу абдзэхэ чылэ горэм къыдэхъухьагъ. Илъэси 8-м итэу Тыркуем къащагъ, ащ ращи Мысыр пашам ращагъ. К1элэ ныбжьык1эм акъыл чан зэри1эм гу лъити, пашам ар ригъэджагъ, бзэхэр ригъэш1агъ.  Французыбзэр нахь дэгъоу зэригъэш1энэу Париж ыгъэк1уагъ. Ащ илъэсищэ къыщеджагъ. Ау ихэку щыгъупшэщтыгъэп Умар, ащ къыгъэзэжьыным пае Францием щы1э  урыс посольствэм икъулыкъуш1э - бзэ зэдзэк1ак1оу  зарегъаштэ.  Урысыдзэм к1ыгъоу Кавказ къегъэзэжьы, дзэм къыхэк1ыжьы, Ставрополь гимназием щыригъэджэнхэу регъажьэ. Адыгабзэм и АLFABE-р щы1агъэпти, хабзэм иунашъок1э ар зэхегъэуцо. АLFABE-р Бытырбыф Академием щауплъэк1у, дэгъук1э аштэ. Ащ къынэуж Тифлис тхылъхэр зыщыхаутрэм ехьышъ, ащ 1855-рэ илъэсым мэзаем и 14-м хьазырэу къыхаутыгъэу къырещыжьы. Джащ фэдэу хэбзэ 1офк1э хэутыгъэу адыгэ АLFABE-р щы1э мэхъу. Ар агъэфедэзэ Ставрополь гимназием щеджэрэ къушъхьэч1эс к1алэхэм адыгабзэр зэрагъаш1э. Edebiyat –ми 1оф даш1э. Мы мафэр – Гъэтхапэм и 14-р - адыгэмэ ятхыбзэ мафэу тыдэк1и щыхагъэунэфык1ы. Адыгэ хэум икъэлэ шъхьа1эу Мыекъуапэ Бэрсэй Умар исаугъэт Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет ищагу щагъэуцугъ. Ар зисурэт техыгъэри Бырсыр Абдулахь. Ш1эныгъэм уасэу и1эр къыдгуры1оу, ш1эныгъэм ц1ыфхэр зэрэзэфищэхэрэр дгъэлъап1эу, хэт  ыбзи  шъхьак1афэ етхэу Тхьашхом тегъэпсэу.    nanKaffed

Nart Akademi 2021 yılı, birinci dönem programının beşinci semineri, “Kafkasya Kökenlilerin Hafıza Mekânları” bağlığı ile 11 Mart 2021 Perşembe akşamı Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü doktora öğrencisi Tuğba ERDEM tarafından verildi. Seminer derneklerimizden ve üniversitelerdeki öğrenci topluluklarımızdan (ÜNİKAF) gençlerimizin katılımları ile gerçekleşti. KAFFED Yönetim Kurulu Üyesi Filiz ÇELİK tarafından yapılan sunuş konuşmasının ardından Tuğba ERDEM, sunumunu katılımcılarla paylaştı. Yürüttüğü çalışma kapsamında, hafıza mekânları kavramının teorik çizelgesini temel alarak Türkiye bağlamında Kafkas kökenli diasporayı üç ana kronolojik sıra (1864-1923, 1923-1950 ve 1950-Günümüz) ile ele alan ERDEM, “Etnik ve sosyal kimlikler inşa edilirken semboller ve simgeler ortaya çıkar. Bir toplumun ortak hafıza mirası olarak karşımıza çıkan tüm bu kavramlar ise ‘hafıza mekânını’ oluşturur” ifadelerini kullandı. Aynı zamanda hafıza mekânlarının; etnik aidiyet, kimliğin devamlılığı ve kimliğin görünür kılınmasını sağlayan özelliklerine değindi. Kafkasya kökenlilerin hafıza mekânlarına örnek olarak Kefken, ana dilleri, tarihi şahsiyetler, 21 Mayıs tarihi, bayrak, anıt mezarlar ve sembolik objeler gibi tanımlamalara yer veren ERDEM, interaktif sunumunda, katılımcılardan gelen çeşitli soruları da yanıtladı. Sorulara verdiği yanıtlarda, teknolojinin gelişmesi ile YouTube kanalları gibi yeni “hafıza mekanlarının” da ortaya çıktığını belirterek hafızanın yaklaşık 80 yıllık bir periyodunun olmasından hareketle yerelde hem hafıza mekanlarının tespiti hem de sözlü tarih çalışmalarının yapılması gerektiğini vurguladı. Nart Akademi her ayın ilk Pazar akşamı Meşe Altı Toplantıları ve her ayın ikinci ile dördüncü Perşembe akşamları dil, kültür ve kimliğimize ilişkin seminerlerle devam edecek. (Haber: Elifnur Demirhan) {gallery}/haber/federasyon/2021/210311_Nart_Akademi{/gallery}p>nanKaffed

KAFFED Girişim ve İstihdam Komisyonu 10 Mart Çarşamba akşamı rekor bir katılım ile üniversitelerin Kaf gruplarından başkan veya temsilcilerle görüşme gerçekleştirdi. Komisyonun bu zamana kadar gerçekleştirdiği projeler, eğitimler, canlı yayınlar katılımcılara hazırlanan görsel sunum desteği ile anlatıldı. Toplantının temel amacı katılan kaf gruplarına, komisyonun amaçlarının, vizyon ve misyonunun anlatılması ve gelecek soruların yanıtlanmasıydı.p> Teker teker aranarak davet edilen kaf gruplarından yüksek bir katılım oldu. Toplamda 54 kişinin katıldığı görüşme, tanışma işe başlayıp, soru ve cevaplar ile son buldu. Toplantı başında yapılan tanışma ile sıcak bir ortam da yaratılmış oldu. Komisyonumuzda da toplumumuzdaki gibi değer verdiğimiz ilkeler ve amaçlarımız doğrultusunda çalışmalar yürütülüyor ve bu çalışmalarla her geçen gün daha fazla kişiye ulaşılıyor. Bu sayede gençler kendilerini geliştiriyor ve network kazanmış oluyorlar. Bu sebeple temel paydaşlarımızdan olan üniversitelerin kaf grupları ile yapılacak bu görüşme büyük önem taşımaktaydı. Görüşmeyi planlayan ekibin amaçları doğrultusunda ilerlendi ve karşılıklı memnuniyet bırakan bir görüşme gerçekleşmiş oldu. Git gide büyümek ve eğitim, canlı yayın gibi etkinliklerde buluşmak kalabalıklaşmak komisyonu ve amaçlarını tanıtmak ile mümkün olabilir. Görüşme akışı planlandığı gibi ilerledi, komisyon başkanı Turan Akın’ın katılımıyla ve soruları cevaplaması ile son buldu. Sordukları cevaplara tatmin edici yanıtlar alan katılımcılar görüşmeden memnun ayrıldılar. Görüşmenin gerçekleşmesinde emeği geçen herkese ve tüm katılımcılara teşekkür ediyor, nice etkinliklerde bir arada olmayı umuyoruz. (Haber:Buse Çakır) nanKaffed

14 Mart Adıge Dili ve Edebiyatı Günü için hazırladığımız canlı yayında Anadili derslerimizi yürüten değerli eğitimcilerimiz Alaattin Bayram, Muhammet Yaşar Arslan; Anavatan'dan konuklarımız Wuchıhu Mariyet, Shogen Aminat ve Meşe Altı grubundan Talha Baykaldı ile dilimizin Anavatan'da ve Diyasporadaki durumunu konuşacağız. Moderatör, KAFFED Anadili Komisyonumuzun üyesi Bilge Eken. 13 Mart Cumartesi akşamı YouTube kanalımızda saat 21.00'de başlayacak bu yayını kaçırmayın. Konuklarımız Hakkında Bram Alaattin Bayram (Брам Алаттин Байрам (Коблы) Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni (Emekli), Düzce Üniversitesi Çerkes Dili ve Edebiyatı Yüksek lisans. Çerkes STK'larında aktif. Jineps gazetesinde 2010 yılından itibaren аralıklarla, 2014 yılından itibaren sürekli olarak 'Sözcüklerin Dili' köşe yazarı. Adıgabze, Xabze ve Dilin doğuşu konularında özel çalışmaları var. Тыркубзэ литературым ик|элэ ешъэджак|оу пэнсие гъугъэ. Дузджэ Униуерситетым Адыгабзэм фэхьыгъэу магыстыр ыш|ыгъ. Жьынэпс Газетэм илъэс 2010-ым щык|эдзагъэу зэмзэрэ, илъэс 2014-м щык|эдзагъэуи мазэ къэсы газетэ къуапэм щэтхэ. Адыгабзэ, адыгэ хабзэ, бзэм икъэш|ык|э епхыгъэу унаеу телэжьахьы. Wuchıhu Mariyet (Уджыхъу Мариет) Tiyatro da "Şığejiy" gurubunun başkanı. Adıgey Cumhuriyeti Tiyatrosunda Halk sanatçısı. ныбжьык1э театральнэ купэу «Щыгъыжъый»ипащ. Адыгэ республикэм илъэпкъ театрэ иартист. Muhammet Yaşar Arslan (Шэуджэн Мухьаммэт Яашар Арслан) "43 yaşındayım, evliyim, Neris ve Nefin isimlerinde iki kızım var. Milli Eğitimde Öğretmenim. Tokat/Erbaalıyım." "СцIэр Мухьаммэт Ящар, шэуджэнмэ сащыщ, токат сыщыщ, сакаря сыщэпсэу. сыныбжь тIокIитIурэ щырэ щырэ, кIэлэегъаджэ Iоф сэшIэ. Къэсщагъ, пшъэшъитIу сиI." Shodgen Aminat (Щоджэн Аминат) Kabardey Balkar Cumhuriyeti Halk Dilini Koruma ve Geliştirme Merkezi Başkanı. Къэбэрдей-Балъкъэр Pеспубликэм лъэпкъыбзэхэм зыщегъэужьыным елэжь лабораторием и унафэщI Bekaldı Talha Ensar Baykaldı (Бекъэлды Талхьэ Энсар Байкалды) "Uzunyayla Aslanhable köyünden Bekaldı sülalesindenim. 24 yaşındayım. Ankara Çerkes Derneği ve AybüKaf'ta aktif görev aldım. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümünden geçtiğimiz sene mezun oldum, şu anda bir kamu bankasında çalışıyorum." "Узуняйла Аслъэнхьэблэ къуажэм сыщыщщ, Бекъэлдыхэ сащыщщ. 24 ныбжьым ситщ. Си еджакIуэ лъэхъаным Анкара Адыгэ Хасэмрэ университетым и Адыгэ гупымрэ сахэтащ. Университетыр нэгъэбэ сыухащ. Иджы зы къэрал банкым сыщолажьэ." Hapae Bilge Eken (Хьапа|э Бильгэ Экэн) "Emekli öğretmenim, KAFFED Anadili komisyonu ve Adıge - Şapsığ grubu çalışma masalarında görev alıyorum." "Мараш/Хъужхаблбэ сышиш, Aнкара сыщэпсэу. СыкIэлэегъаджкIу сылэжьагъ." nanKaffed)

Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) Girişim ve İstihdam Komisyonunun her hafta düzenlediği eğitim serisinin bu haftaki konuğu Prof. Dr. Berat Bir oldu. 6 Mart Cumartesi günü saat 15.00’da gerçekleştirilen ve kolaylaştırıcılığını Ahmet Yuşa Kuş’un üstlendiği eğitimde, “21. Yüzyılda İnsan Profili ve Liderlik” konusu işlendi. İnteraktif gerçekleşen eğitime yaklaşık 40 kişi katıldı. 21.yüzyıl liderdik mottosu “Zamanın Ruhunu Anla” sloganıyla hareketle, iyi bir liderin özelliklerinin ve liderlikte başarıyı etkileyen faktörlerin paylaşıldığı eğitimde, örnek lider profilleri incelendi. X,Y ve Z kuşaklarının özelliklerini anlatan ve aralarındaki farklılıkların, günümüz koşullarında değerlendirilmesi gerektiğine vurgu yapan Bir, son yıllarda yaşanan gelişmeler ile hayatımıza giren yeni meslek gruplarından bahsetti. Duygusal zekaya sahip olmanın önemi ve duygusal zekaya sahip bir kişide bulunan özelliklerin de açıklandığı eğitimin sonunda, katılımcıların soruları yanıtlandı. Haber: Elifnur Demirhan {gallery}/haber/federasyon/2021/210306_girisim_istihdam{/gallery}p>nanKaffed

Kafkas Dernekleri Federasyonu Nart Akademi Komisyonu tarafından düzenlenen Meşe Altı Toplantılarının yeni döneminin İKİNCİ toplantısı, 7 Mart 2021 Pazar akşamı 20:00 – 22:00 saatleri arasında gerçekleştirildi. 30 yaşından genç 30 gencin her ay bir konuyu farklı yönleri ile analiz ettikleri Mart ayının Meşe Altı Toplantısının konusu gençlerin ana dilimizin yaşatılmasına ilişkin rolü ve önerileri  oldu. Toplantının moderatörlüğünü Meşe Altı Toplantıları organizasyon ekibinden Halil İbrahim Akyol yürüttü. Pandemi koşulları nedeni ile toplantı çevrimiçi (online) olarak gerçekleştirildi. Farklı şehirlerdeki derneklerimizden ve üniversite öğrenci topluluklarımızdan (ünikaf) gençlerimiz, anadilinin korunmasına gençliğin rolüne ve önerilerine ilişkin görüş ve önerilerini dile getirdiler. Toplantı açılışında 30 yıl sonrası anadiline ilişkin durumu nasıl gördüklerine ilişkin görüşleri sorulan gençlerimiz genellikle konuşan sayısında azalma görülse de varlığını sürdüreceği konusunda görüş birliği içerisinde idiler. Bu konuda diasporanın anavatana göre daha dezavantajlı olduğu da belirtildi. Yine Çerkesce’nin diasporadaki nüfus yoğunluğu nedeni ile diğer Kuzey Kafkasya halklarının dillerine göre diaporada daha uzun yaşayabileceği; ancak Osetçe gibi nüfus olarak diasporada daha az olan dillerin daha yoğun şekilde korunması gerektiği belirtildi. Gençlerin teknolojiyi anadili konusunda daha etkili kullanabileceği, anadili bilincinin geliştirilmesine ve anadili eğitimine ilişkin daha kaliteli içerikler üreterek internet araçları ile geniş kitlelere ulaştırabilecekleri vurgulandı. Örneğin anadilinde seslendirilecek hikayelerin kurlara göre organize edilerek podcast şeklinde spotify gibi platformlarda yayınlanabileceği dile getirildi. Bu çalışmaların iyi organize olmuş girişimci gençler tarafından özel sektör mantığı ile de hayata geçirilebileceği belirtildi. Online ortamlarda konuşma kulüplerinin de katkısının çok olduğu vurgulanarak yaygınlaştırılması konusunda KAFFED in gençlere destek vermesi, konuşma kulüplerine anavatandan katılımın sağlanması gerektiği belirtildi. Konuşma kulüplerinin gençlerin birarada oldukları, formel eğitim kalıpları dışında daha eğlenceli bir ortam oluşturduğu, gençlerin sıkılmadan dillerini geliştirme fırsatı yakaladıkları söylendi.  Derneklerimizin düzenledikleri anadili eğitimlerini geri bildirim yöntemleri ile veri toplayarak değerlendirmeleri, bu değerlendirmelerde ortaya çıkan geliştirilmesi gereken noktaların gözden geçirilerek her dönem daha da iyileştirilmiş kurslar düzenlenebileceği belirtildi. Bu geri dönüşler ile aynı zamanda kursiyerlerle iletişimin güçleneceği ve daha fazla insana ulaşma imkanlarının ortaya çıkacağı vurgulandı. KAFFED’in dil kurslarında toplanan geri bildirim verilerinden de yararlanarak bazı standartları oluşturması gerektiğinin altı çizildi. Ayrıca, dernek faaliyetlerinde anadili kullanımının önemli olduğu vurgulandı.  Dil bilme ile kimlik bilinci arasındaki ilişki de toplantıda detaylı şekilde tartışıldı. Dil bilen büyüklerin bir kısmının güçlü bir kimlik bilincine sahip olmadıkları için dili yeni nesillere aktarma konusunda yeterince duyarlı olmadıkları tespiti yapıldı. Ancak kimlik bilinci güçlenen gençlerin dil öğrenme konusunda da duyarlılıklarının arttığı, dolayısıyla anadili çalışmalarının kimlik bilincini artırıcı çalışmalar ile ortaklaşa sürdürülmesi gerektiği dile getirildi. Toplantı sonuçları bir rapor ile KAFFED Yönetim Kurulu ve Başkanlar Kuruluna iletilecek. Meşe Altı Toplantıları her ayın ilk Pazar akşamı düzenlenecek. Toplantılara ilişkin duyurular KAFFED internet sitesi ve sosyal medya hesaplarından paylaşılacak.  {gallery}/haber/federasyon/2021/210308_mese_alti{/gallery}p>  nanKaffed