deneme
nannanKaffed
Özellikle savaş ve sürgün dönemlerinde dağlarda dayanıklılığı, çevikliği, ovalarda uzun yürüyüşler yapmalarına dair hikayelerini dinlediğimiz, son yıllarda da sosyal medya da daha çok bilgi sahibi olduğumuz, videolarını izlediğimiz, fotoğraflarını beğendiğimiz Kabardey atlarından 3 tanesi, binicileri Kunijev Robert, Gyatov Şamil ve Dudov Arsen; geçtiğimiz günlerde "10 günde 1000 km yol alarak dünya rekoru kırmışlardır... "Belki de iyi tanıtım yapamadığımız, ilgilenmediğimiz, belki de engellendiği için, bilinmesi istenilmediği için son yıllarda adlarına dünya atçılığında ve dünyadaki atlar arasında pek değinilmeyen "Kabardey Atları" artık değerini kanıtlamıştır... Emeği geçenlere, yetiştiricilerine, eğiticilerine genel anlamda bir dönem soyu tükenmek üzere olan, Adığe yaşamı ile bütünleşmiş bu atların tekrar dünya kamuoyunda tanınmasına, bu toplumun sembolü olmasına vesile olan herkese şahsım ve toplum adına çok teşekkür ediyorum. Lütfen bizi "biz" yapan, varlığımızın ispatı herşeye değer verelim, sahip çıkalım... Birlikteysek Güçlüyüz... (Yazan: Teuwe Cumali) {gallery}/haber/kafkasya/2020/2020_Kabardey_At_Yarislari{/gallery}nanKaffed
Martin Koçesoko'nun yargılanmasını Rusya Federasyonu Büyükelçiliğine binlerce karanfil göndererek protesto ettik. Protesto eyleminin medyadaki yansımalarına ilişkin doyamıza buradan erişebilirsiniz (4.7 MB).p>nanKaffed
Rusya Federasyonu Merkezi İdaresinin finansal desteği ile “Adıgey, Türkiye ve Rusya Kültürel Diffüzyonları; Sanatsal ve Sosyokültürel Analizi" Projesi kapsamında bir araştırma yapmak üzere, Doğu Halkları Müzesi yöneticileri Türkiye’de çeşitli görüşmeler yaptılar. İstanbul Kafkas Kültür Derneğimizin katkıları ile İstanbul’da temaslarda bulunan Adıgey Devlet Üniversitesi’nden Etnomüzikolog Prof. Dr. Alla Sakova, Doğu Halkları Müzesi Müdür Yardımcıları Janna Kuyok, Fatıma Suleymanova, Müze görevlisi Larissa Houko’dan oluşan heyet, Ankara’da ilk olarak KAFFED Genel Başkanı Yıldız Şekerci ile bir araya geldi. Konuklar, anavatan ve diasporada yaşayan Çerkesler arasındaki kültür etkileşimini desteklemeyi ve sanatsal çalışmaları karşılaştırmayı amaçladıklarını ifade ettiler. Genel Başkan Yıldız Şekerci, “Kültür alanını önemsiyoruz; bu çalışmalara KAFFED olarak her türlü desteği vermeye hazırız” dedi. Araştırma çalışmasına verilecek katkılara ilişkin görüş alışverişinde bulunuldu. Yıldız Şekerci heyeti, KAFFED Çerkes El Sanatları Çalışma Grubu ile buluşturdu. Çalışma Grubu adına Şeneser Tokmak, Hülya Kızılkaya ve Tijen Hatam; Türkiye’de yürütülen Çerkes El Sanatları çalışmaları hakkında bilgi verdiler. Korunan ve yeniden üretilen el sanatları ürünlerinden örnekleri araştırmacılar ile paylaştılar. Araştırmacılar, İstanbul, Ankara ve Düzce’de incelemelerde bulunduktan sonra ülkemizden ayrıldılar. {gallery}/haber/federasyon/2020/200904_Adigey_Kulturel_Heyet{/gallery} nanKaffed
Adıgey Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı ve Halk Kültürü Merkezi, Adıgey Cumhuriyetinin Kültür Geliştirme Resmi Programı Uygulama Planı uyarınca Adıgey Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100. yıldönümü kutlamaları çerçevesinde, 27-29 Eylül 2020 tarihlerinde Uluslararası Adıge Kültür Festivali düzenlemektedir. Küresel Covid19 Pandemisi nedeni ile festival dijital ortamda gerçekleştirilecektir. Festivale Türkiye diasporasından, Kahramanmaraş Kafkas Kültür Derneği "Fitzemaq Müzik Grubu",Mersin Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği "Mezdeug Müzik Grubu", Samsun Çerkes Derneği "Şıble Halk Dansları Topluluğu" Ketenciler Çerkes Kültür Derneği " Ketenciler Wored Kup-Ketenciler Müzik Topluluğu" ve Kafkas Çerkes Derneği "Mafe Müzik Grubu" katılıyor. Festivale katılanlara başarılar diliyoruz. {gallery}/haber/federasyon/2020/2020_Adigey_Festival_Dernekler{/gallery} nanKaffed
Türkiye Çerkesleri tarafından Rusya Federasyonu’nun Ankara Büyükelçiliği’ne binlerce karanfil gönderildi Sapında, Rusya’da yargı süreci devam eden aktivist “Martin Koçesoko için adalet” çağrısı yer alan karanfilli protesto eylemi KAFFED’e bağlı derneklerin üyeleri tarafından organize edildi… Güvenlik gerekçesiyle büyükelçiliklerin yakınlarında kitlesel protesto eylemine izin verilmediğinden Çerkesler, 1 Eylül Dünya Barış Günü’nde sınırlı sayıda temsilcinin katılımı ile barışçıl bir protesto eylemi organize ettiler. Kafkasya’da, bir kumpas sonucu yargılanan Xabze Derneği Başkanı ve Çerkes aktivist Martin Koçesoko için adalet talep ettiler. Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) üye derneklerine mensup binlerce kişi, 3 Eylül 2020 tarihinde görülecek duruşması öncesinde Çerkes aktivist Martin Koçesoko için adalet taleplerini, 1 Eylül Dünya Barış Günü’nde barışçıl bir protesto eylemi ile “Martin için Adalet” mesajını Türkçe, Rusça ve İngilizce olarak iliştirdikleri karanfiller ile Rusya Federasyonu Ankara Büyükelçiliğine ilettiler. NE OLMUŞTU? Rusya Federasyonu Kabardey Balkar Cumhuriyeti’nde Çerkes Kültürü ile ilgili faaliyet gösteren Khabze Derneği (Xabze Xase) Başkanı Martin Koçesoko, gerçeğe aykırı bir “uyuşturucu suçlaması” ile 7 Haziran 2019 tarihinde gözaltına alınmıştı. Kimliğine ve kültürüne ilişkin çalışmalarından vazgeçirmek amaçlı olduğu düşünülen haksız ve hukuka aykırı bu suçlama, hem Rusya Federasyonu’nda hem de Türkiye’deki ve dünyanın farklı ülkelerindeki Çerkes diasporasında güçlü bir tepki ile karşılandı. Gençleri her türlü kötü alışkanlıktan uzak durarak Çerkes kültürüne uygun yaşamaya yönlendiren, kendisini tanıyan herkesin kendisinin de bu şekilde yaşadığına hiçbir şüpheye mahal olmaksızın tanıklık ettiği Martin Koçesoko’ya, Rusya Federasyonu’nda başka aktivistlere ve sivil toplum şahsiyetlerine de zaman zaman yapıldığı üzere, çalışmalarını engellemek üzere “uyuşturucu suçlaması”nda bulunulması açık bir insan hakları ihlalidir. KAFFED ADALET TALEBİNİ EN ÜST SEVİYEDE İLETTİ KAFFED konu ile ilk andan itibaren yakından ilgilenmiş, anavatandan gerekli bilgileri aldıktan sonra; Kabardey Balkar Cumhuriyeti Devlet Başkanı Kazbek Kokov'a resmi yazı ile; Rusya Federasyonu Ankara Büyükelçisi Aleksei Erkhov ile ise 17 Haziran 2019 tarihinde resmi heyet ile görüşülerek toplumumuzun tepkisi ve Martin Koçesoko için özgürlük ve adalet talebimiz en üst düzeyde dile getirilmişti. Federasyonumuz tarafından hazırlanan “Martin Koçesoko İçin Özgürlük ve Adalet İstiyoruz!” başlıklı deklarasyon, Diasporada faaliyet gösteren 66 Sivil Toplum Kuruluşumuzun imzası ile 20 Haziran 2019 tarihinde yayınlanmıştı. KAFFED Youtube kanalında 17 Ağustos 2020 tarihinde canlı yayında Xabze Xase Başkanvekili Şormen Azamet ve Kabardey Kongresi Başkanı Beşto Aslan ile dava süreci değerlendirilmiştir. Bir sivil toplum kuruluşunun Başkanı olan Martin Koçesoko’ya yönelik bu baskılar örgütlenme özgürlüğünün, ifade özgürlüğünün ve etnik ayrımcılık yasağının açık ihlali niteliğindedir. Bu insan hakları ihlalleri gözaltı sürecinde net bir şekilde ortaya konulmuş ve bir ölçüde kamuoyu vicdanında da yer etmiş, bu çerçevede ilk soruşturma aşamasında tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakılmıştı. Buna rağmen iddianame hazırlanarak konunun yargıya taşınması hak ihlallerine yeni bir halka eklenmesi anlamına gelmektedir. BASKILARA SON VERİLMELİ! Hukuka ve insan haklarının evrensel ilkelerine aykırı olan bu dava sürecinin en kısa sürede Martin Koçesoko lehine ortadan kaldırılmasını; Çerkes aktivistlere ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik baskılara ve engellemelere son verilmesini talep ediyor, Martin Koçesoko için adalet isteğimizi bir kez daha yineliyoruz. 1 Eylül Dünya Barış Günü’nde ancak “adil bir barış” ortamının sağlıklı ve sürdürülebilir olacağını tüm taraflara bir kez daha hatırlatıyoruz. {youtube}QQzorDWkSdo{/youtube} {gallery}/haber/federasyon/2020/200901_Rus_Elcilik_Karanfil_Bildiri{/gallery} nanKaffed
Siz hiç “jegu” nun karşısında “kalmık şe” yudumlarken evin daracık penceresinden “kar fırtınası” izlediniz mi?p> Siz hiç yazın “sarı sıcağında” tırpanla ot biçtiniz mi, buğday sapı topladınız mı?p> Peki, siz hiç gecenin yayla serinliğinde çayınızı yudumlarken pırıl pırıl gökyüzünde yıldızları seyrettiniz mi?p> Siz hiç “ket” düğünündeki “cegu” de “kaşen” inizle oynadınız mı?p> Siz hiç dağ taş her taraf bembeyaz karla kaplıyken atla, kızakla gelin almaya gittiniz mi?p> “Bir belgeselden, bir film sahnesinden mi bahsediyorsunuz?” diyorsanız o halde siz Uzunyayla’yı, bu kültür diyarının “gizem” ini keşfedemediniz demektir.p> En iyisi gelin siz hiç zaman kaybetmeden Yakup Temel’in bin bir emekle hazırladığı Uzunyayla serüvenini, “HARİMOLE” yi okumaya başlayın.p> UZUNYAYLA BİR EFSANEp> Uzunyayla, gerçekten başlı başına bir efsane. Uzunyayla, Türkiye’de yaşayan Çerkeslerin kültür başkenti.p> “Harimole”her Çerkes’in mutlaka kendinden bir şeyler bulacağı, okurken büyük heyecan duyacağı anılarla dolu, zevkle, bir çırpıda okuyacağı sıcacık bir kitap.p> Yazarımız diyor ki: “Bu kitapta yaşanmış hikâyelerden yola çıkılarak bu kültüre has özellikler ortaya konulmaya çalışılmıştır.p> Anlatılan bu kısa hikâyeler, bu kültürün içerinde doğup büyümüş şanslı kişilerden biri olarak hem kendi gözlemlerime hem de bu hayatın pratiğinde bulunmuş olanların anlattıklarına dayanmaktadır.”p> Bu, çok zaman ve zahmet isteyen eseri toplumumuza kazandıran, kültürel değerlerin yaşandığı olayları ve geleneklerimizi bir kez daha ölümsüzleştiren değerli yazarımızı yürekten kutluyorum.p> Güzel insan, iyi ki bu derlemelere zaman ayırmışsınız, iyi ki varsınız!p> GİZEMLİ DİYAR: UZUNYAYLA p> Eğer Uzunyayla’nın gizemini merak ettiyseniz haydi hiç zaman kaybetmeden “Harimole” ile çıkın yolculuğa. Doya doya yaşayın Uzunyayla efsanesini!p> Alın yamçınızı, binin atınıza, o uçsuz bucaksız buğday tarlalarında gezinin. O ağaçsız kuru ovalarda doğayla baş başa kalmanın tadını çıkarın!p> Soğuk kış günlerinin kar fırtınalarını iliklerinizde hissedin! Nal sesleriyle yaşanmışları bir kez daha yaşayın. Kırlarda yeni açan nevruzla, keven ve kengerle buluşun. Sürüsü ve Kangal köpeğiyle otlakların neşesi koyun çobanlarıyla tanışın.p> Haydi, buram buram insanlık, dayanışma, vefa ve kültür kokan maceralarla dolu farklı bir dünyanın kapılarını aralayın!p> Eminim kitabın son sayfasında, unutamayacağınız olayları yaşamış, dinlemiş, pek çok hadiseye tanıklık etmiş, köklü bir kültürü kare kare tanımış bir durumda, dingin bir ruh hali içinde bulacaksınız kendinizi.p> Bu seyahatte, neredeyse Uzunyayla’nın tüm Çerkes köylerini atla dolaşmış olacaksınız.p> “Haçeş”lerde hatıralar biriktireceksiniz. Atınız kara saplanacak en yakın köye misafir olacak, misafir ağırlama nasıl olurmuş bütün ayrıntısıyla tanık olacaksınız. Yardımlaşma, dayanışma kavramları alışılmışın dışında çok anlamlı farklı çağrışımlar yapacak zihninizde.p> “Ket”düğünlerinde Çerkes kızının zarafetini, erkelerin ciddiyetini ayrıntısıyla seyredeceksiniz.p> “Harimole” sizi sevgi, saygı, vefa, huzur dolu bir dünyayla tanıştıracak.p> Eserde olaylar, Uzunyayla’nın dağı, taşı, deresi, köprüsü, tarlası, çobanı, sürüsü, çayırı, ovası, atlısı, yayası... rüzgâr sesine karışmış nal sesi fonuyla anlatılmış.p> “HARİMOLE”Dr. Yakup Temel'in uzun yıllar titizlikle araştırıp olayları birebir yaşamışlardan veya onların çocuklarından dinlediği ve ayrıca kendi yaşanmışlıklarını da anlattığı olaylardan yola çıkarak kaleme aldığı 66 Adıgece hikâyeden oluşan ГЪУАЗЭРЫТХЭ adlı çalışmanın, 45 hikâye içeren Türkçe baskısıdır.p> Kitap, 192 sayfadan oluşmaktadır. Eser, KAFDAV Yayınları logosunu gururla taşımaktadır.p> NOT:Yakup Bey eserini hem Türkçe hem de Adıgece yazmış.p> Ben açıkçası Adıgece yazılan kitabın eleştirisine/ tanıtımına cesaret edemedim. İşin biraz da kolayına kaçarak Türkçe yazılanı tercih ettim. Ama eminim Yakup Bey, Adıgece yazılan eserin eleştirisinin /tanıtımının yapılmış olmasını tercih edecekti, bağışlasın beni!p> UZUNYAYLA İNSANIYLA BİR KEZ DAHA GURUR DUYARSINIZp> “Harimole” de, Uzunyayla’nın samimi, hayat dolu, sıcacık insanlarını, bölgenin tarihini, iklimini, coğrafyasını, hayat felsefesini, dostlukları, düğün ve cenaze törenlerini, halkın misafirlik geleneğini, paylaşmayı, bu güzel insanların sevgisini, saygısını, insanî özelliklerini hayretler içinde izleyecek; bu güzellikleri, olayların bir kahramanı olarak, gururla yaşayacaksınız.p> En çok da halkın samimiyet ve vefası en derin izleri bırakacak zihninizde.p> Ama kitap sayfalarında bulduğunuz bu insani ve kültürel değerlerin ne kadarını gerçek hayatta bulabilirsiniz işte orasını bilemem!p> “JEGU” ATEŞİNİN BÜYÜSÜp> … Ocaktaki ateşin muhteşem görüntüsü, odunların çıtırtısı, tezeklerin titrek alevi... derinden etkiler sizi.p> Kâh ocak başında dalar gidersiniz derin düşüncelere.p> Kâh atınıza biner köy köy, düğün düğün gezersiniz “kaşen” inizi görme coşkusuyla.p> “PŞINE” SESİ PUSULAMIZ OLDUp> Uzunyayla köylerine girildiği zaman gecenin sessizliğinde gelen “pşıne” sesinden düğünün yapıldığı yer her zaman anlaşılır. Bu sefer “pşıne” sesi Şenbey tarafından geliyordu. Hemen o tarafa doğru yöneldik. Çok geçmeden de düğün alanına ulaşmıştık...p> TEŞEKKÜRLER TEGULAN YAKUP TEMELp> Siz, büyük bir fedakârlıkla Uzunyayla'daki sosyal ve kültürel yaşamın unutulma eşiğindeki pek çok değerini bir o kadar önemli güzelliğini, ölümsüzleştirerek bu güzellikleri “Harimole” ile toplumunuza sundunuz.p> Halkınızın, özellikle yeni kuşağın size çok anlamlı bir teşekkür borcu olmalı.p> Yüreğinize, kaleminize, emeklerinize sağlık. Teşekkürler Yakup Temel, iyi ki varsın! Dr. YAKUP TEMEL KİMDİR?p> 1961 yılında Uzunyayla Taşoluk/ Hapsşey köyünde doğdu. İlkokulu köyde, orta ve lise öğrenimimi Kayseri’de tamamladı. 1982 yılında İstanbul Tıp Fakültesini bitirdi. Askerlik ve mecburi hizmetten sonra tekrar İstanbul’a dönerek göz hastalıkları alanında ihtisası yaptı. Halen göz hastalıkları uzmanı olarak mesleğini sürdürmektedir.p> Okul yıllarında, üniversiteyi bitirinceye kadar her yaz, kültür ve dilin yoğun olarak yaşandığı köy ortamında bulundu. Ayrıca, Kayseri’deki muayenehane yıllarında, mesleği icabı birçok Çerkes büyüğü ile tanışma, kültür ve dil konusunda onlardan yararlanma olanağı buldu.p> Bütün bunlar, mesleki yaşamı dışında Çerkes kültürü ve dili ile ilgili çalışmalarına çok katkı sağladı.p> WORŞER, PŞINE, KAŞEN…p> Gece, aysız ve zifiri karanlık olup Samanyolu gökyüzünü boydan boya geçerek Beşkazakhable köyünden Azey’e doğru uzanıyordu. Yamçılarına sarılmış gençler, “worşer” yaparak yatarken gece yarısı olmuştu. Tam uykuya dalmak üzerelerken uzaklardan gelen bir “pşıne” sesiyle irkildiler…p> … Mızıkalar, yıllarca Uzunyayla Çerkeslerinin yaşamında önemli bir yer tuttu.p> Gençler onunla eğlendi, düğünler ve “kaşen” likler onun büyülü sesinin yankılandığı ortamlarda kuruldu. Atlar bile onun büyüsünden kurtulamadı, “pşıne” ile “at dansı” yapıldı. p> Mızıkanın ortadan kaybolması ile Çerkesçenin zayıflamaya başlaması ilginç bir şekilde aynı zamana rastlar.p> …Uzunyayla’da yıldızlar çok yakın görünür. O gece, ay yoktu, yıldızlar da her zamankinden daha yakın görünüyordu. Tam dalmıştım ki atların sesiyle uyandım…p> UZUNYAYLA EVLERİp> … Uzunyayla’da evlerin damları sıkıştırılmış topraktan yapılır. Yağmur yağdığı zaman dama düşen damlaların darbelerinden çıkan ses yağmurun şiddetine göre artıp azalarak ritmik bir melodiye dönüşür.p> … Uzunyayla’da bembeyaz ve tertemiz bir ev, hanımlar için büyük bir prestij konusu dur. Uzunyayla’da evler büyük ve gösterişli değil ama temiz olmayan ve içerisi kokan bir Çerkes evine rastlamak hemen hemen olanaksızdır.p> “JEGU” KEYFİ p> … Hele bir de “jeg” un karşısında oturuyorsanız ortam tam bir romantik havaya dönüşür.p> ÇOK ESKİ BİR HALK p> … Bu kadarı bile, onların ne kadar eski bir halk, kültürlerinin ve tarihlerinin ne kadar köklü ve evrensel olduğunu anlamamızı sağlar.p> “KET” DÜĞÜNÜp> … Düğün, köyün üst tarafında büyük bir “ket” de yapılıyordu. Uzaktan uzağa yayılan “pşıne” nin o insanı çeken sesini dinleyerek düğün alanına vardık, kapıdan içeri girdik. İçerisi tıka basa insan doluydu…p> … Çerkes düğünü asla sadece bir oyun, bir eğlence değildir.p> Bütün bunlar, Çerkeslerin yaşam felsefesinin, hayat tarzlarının, insan ilişkilerinin ve toplumsal yapılarının bir yansımasıdır. İSMAİL BERKOK PAŞAYI AĞIRLADIKp> … İsmail Berkuk Paşa ve beraberindekiler ertesi gün köye geldiler. Büyük bir kazanımız vardı, annem bu kazan ile “jeg” de güzel mi güzel bir “nış” hazırlamış, fırında da nar gibi kızarmış “haku halğuane” ler pişirmişti.p> ÇERKES VE ATp> …Mızıka gibi atlar da Çerkeslerin sosyal yaşamlarının şekillenmesinde önemli bir rol oynadı.p> Atla neler yapılmadı ki? Atlarla arkadaşlarını ziyaret ettiler, düğünlere gittiler, atlı araba ve kızaklarla gelin getirdiler, atlarla kız kaçırdılar, mızıka eşliğinde at oynattılar. At yarışları yaptılar, atlar ile “şıbğarıkue” dedikleri güç gösterisinde bulundular. Kısacası Uzunyayla’da yaşayan Çerkeslerin hayatlarının her alanında at oldu.p> “HAÇEŞ”p> …Uzunyayla “haçeş” lerinde misafir hiç eksik olmaz, günün her saatinde her an misafir gelebilirdi.p> Bu nedenle “haçeş” tertemiz, misafir yatakları ve yakılmaya hazır sobası ile her zaman tertipli ve düzenli olmak zorundadır.p> … Çerkeslerde misafir odası yoktur ama misafir evi vardır. Ona da kendi dillerinde misafirin mekânı anlamında “haçeş” derler.p> “Haçeş” ler evden ayrı müstakil mekânlardır. Mahremiyeti sağlamak ve misafiri rahat ettirmek için avluda evden biraz uzak yerde bulunur.p> YARDIMLAŞMA/ İMECEp> … Çerkeslerde köy işlerinde yardımlaşmak esastır. Bir evin işi bütün köyün işi sayılır. Herhangi bir sebeple işini tam yapamayan veya yetiştiremeyene bütün köylü yardım eder, o iş bitirilirdi.p> UZUNYAYLA’DA GENÇ OLMAK p> Uzunyayla köylerinde gençler düğün olmasa bile geceleri sık sık toplanarak kendi aralarında “cegu” yaparlar. Öyle ki herhangi bir delikanlı herhangi bir saatte herhangi bir eve giderek o evin genç kızını düğüne getirebilir, düğünden sonra da onu evine bırakırdı. Bu konuda ailelerin hiç endişesi olmazdı.p> BABA-EVLAT İLİŞKİSİp> “Khabze” denen Çerkes kültüründe malıyla mülküyle, çocukları ile övünmek hoş karşılanmaz böyle yapanlar da ayıplanırdı. Oldukça iyi bir öğrenci olmama rağmen babamın sınıfı geçtiğim için bana aferin dediğini, başkalarının da çocukları hakkında herhangi bir şey için takdir kelimeleri kullandığını hiç hatırlamıyorum. p> … Dedem Tambi Kazım, beni çok sever, kucağından hiç indirmezdi. Ne istersem yapardı. Çerkesler herkesin önünde çocuklarına sevgilerini çok göstermezler ama söz konusu torunları olunca durum tam tersine dönerdi. Bu konuda kızlar daha da şanslıydı. Çerkesler kızlara ne kadar yumuşak ve sevecen davranırlarsa onların o kadar iyi huylu olacağına inanırlardı.p> … Kültürel aktarımın en önemli halkalarından biri olan büyük babaların sahneden çekilmesi ile dil ve kimlik kaybının at başı gitmiş olmasına şaşmamak lazım; Uzunyayla’da da bu böyle oldu.p> HER ÇOCUK HER EVİN ÇOCUĞU İDİp> Çerkeslerde çocukların kavgalarına büyükler taraf olmazdı. Her çocuk her evin çocuğu gibi gerekli zamanlarda gerektiği şekli ile uyarılır yeri geldiğinde eğitilirdi.p> MİSAFİR AĞIRLAMAp> … Çerkeslerde misafire ayrı bir özen ve ilgi gösterilir, gelecek misafirler için tertemiz kat kat yataklar yorganlar, çarşaflar her zaman hazır bulundurulurdu.p> Birçok misafirin gelip geçtiği sayısız “worşer” in ve toplantının yapıldığı “haçeş” lerin duvarları dile gelip konuşacak olsa, sizinle şüphesiz Çerkesçe konuşacaktır; zira bildiği dil odur.p> VE SARIKAMIŞ FACİASIp> Düğünden sonra birkaçı dışında gittikleri savaştan hiç dönmeyecek olan delikanlılar, kızlara tekrar tek tek teşekkür ederek onları evlerine bırakıyor.p> Ertesi gün Uzunyayla’da Çerkes köylerinden 1000 atlı buluştu ve cephelere gitti. Çok azı geri döndü. Küçük kırmızı mızıkamız böyle bir topluma tanıklık etti. Sonraki yıllarda daha birçok acı ve tatlı olaya tanıklık edeceği gibi.p> DÜĞÜN KAFİLESİNİ KÖYLÜLER NASIL AĞIRLADIp> Kafile, düğün sahiplerinin köyüne bu gece ulaşamayacak ve en yakın köyde konaklayacak. Hangi köy olduğu önemli değil. Her köy, misafir ağırlamaya her zaman hazırlıklı. Mızıkamız bu akşam kim bilir bu köyde hangi dostluklara ve güzelliklere tanık olacak?p> KÖYDE BAYRAM p> … Uzunyayla’da arefe akşamları “lekum”, “halıve” pişirilmesi olmazsa olmaz ritüellerden biridir.p> … Hapeşey 25/30 hanelik küçük bir köy. Genç grubumuz, uzun sohbetler ve yemeklerle süren bayramlaşmayı bitirdiğinde akşam olmuş ve karanlık iyice çökmeye başlamış, köyde en küçüğünden en büyüğüne bayramlaşmamış kimse, girilmedik ev kalmamıştı.p> “KET” UZUNYAYLA’DA SADECE KOYUN AĞILI DEĞİLDİRp> … Köyün alt tarafındaki küçük derede kurbağaların vraklamaları ve uzaklardan tek tük duyulan köpek havlama seslerinden başka bir ses duyulmuyordu. Ortama tam bir sessizlik, huzur ve romantizm hâkimdi.p> Hemen gözüme küçük “ket” ilişti. Uzunyayla’da “ket”lere sadece koyun ağılı olarak bakmak çok yanlış olur. Onlar aynı zamanda hatta daha fazla “cegu” anılarının biriktirildiği mekânlardır. Bunu en iyi Uzunyayla’da yaşayanlar anlar…p> HARİMOLE OYUNUp> Dolunaylı gecelerde hep “Harimole” oynardık. “Harimole”, sadece bir oyun değil aynı zamanda takım çalışması gerektiren stratejik bir mücadeledir. Bir erkek oyunu olması, gece oynanması, hız, güç, cesaret, liderlik, haberleşme, dikkat ve dayanıklılık gibi unsurları içermesi onu ilginç ve gizemli kılar.p> ... Avlularda sıra sıra dizili tezek kuleleri en gözde saklanma yerleriydi.p> …“Harimooole! Mole’lere doğru gidiyor! Harimooleee! Beni atlattı!” Nidaları eksik olmazdı.p> THAMADE VE DÜĞÜN ALAYININ SORUMLULUĞUp> ... Aleskirey’den düğün kafilesinin thamadesi Kanşobiy, Hapaşey’i geçip “Lığurhable” sırtlarına varınca yardımcısına talimat verip kafilenin mola vermesini istedi. Çerkeslerdeki ritüellerin birçoğu aynı zamanda fonksiyoneldir de. Köye haberci gönderilecektir.p> Nihayet köye haberci olarak giden atlılar döndüler fakat maalesef haberler iyi değildir... SİZİN DE İÇİNİZİ BURKAR BU DURUM p> … Azey’de bir benzinlikte kısa bir mola verdikten sonra tekrar yola çıktık. Yolun iki tarafında “Bığurbaş” köylerinin pencerelerinden sızan solgun ışıklar görülüyordu. Çok geçmeden “Şeşen Jambotey” yokuşunu çıkmış, “Azey” i iyice geride bırakmıştık. Pencerenin buğulanmış camlarını silerek dışarı sağa doğru uzaklara, artık Çerkes olmayan “Şenıbey” köyüne doğru içim burkularak baktım. “Yelığuey”, “Şenbey”, “Jiyıkue...”p> Yolun o tarafında bulunan bu köylerde artık Çerkes yaşamıyor. Kısır çekişmeler ve basit anlaşmazlıklar sebebi ile 1960’lı yılların başında elden çıkmış köylerdi bunlar.p> Bir zamanlar “worşer” ler yapılmış “haçeş” ler, “mızıka” sesleri ile yankılanmış olan “ket” ler, “nış” lerin piştiği “jegu” ler artık mahzun bir vaziyette eski sahiplerini arıyor ama nafile!p> KIŞIN MAHSUR KALAN YOLCULAR ve “HAÇEŞ”LERp> ...Kışın yolda mahsur kalan yolcular Mekeney, Şeşhable, Karhalak köylerinde misafir edilirdi. Yol bazen günlerce kapalı kalır, “haçeş” lere sığmayan kadınlı erkekli misafirler evin bütün odalarını dolduruldu. Uzunyayla “haçeş” leri yıllar boyu hiç boş kalmadı, bazen de işte bu şekilde hiç tanımadıkları belki de ondan sonra hiçbir zaman görmeyecekleri sayısız insana ayrımsız konukluk etti.p> “WARGİNE” SESLERİ p> … Nihayet “Hapeşey” in zorlukla seçilen ışıkları görünmeye başladı. Haziran ayının ortalarıydı ve bu zamanlar Uzunyayla’nın en yeşil olduğu dönemdi. Hava serindi ve dolunay her yeri gün gibi aydınlatıyordu. Uzaklardan “Dığujıkeu” tarafından kesik kesik köpek havlamaları “Wargine” sesleri geliyordu. Bunlar köyümüzün çobanları olmalıydı.p> ÇERKESÇE KONUŞMUYORSA… p> … Hapeşey köyünden “Yıwan Zeki” bir seferinde: “Bir kimse oturuşundan, kalkışından, hal ve hareketlerinden Çerkes olduğu anlaşılmıyorsa bir de Çerkesçe konuşmuyorsa Çerkes bir anne babadan doğmuş olsa bile neye yarar?” demişti. Gerçekten bir Çerkesten “khabze ve Çerkesçe” yi çıkartırsanız onun Çerkes kimliğinden herhalde geriye çok az şey kalır.p> YASp> … Çerkeslerde misafiri avlu kapısına kadar uğurlamak olmazsa olmaz kurallardan biridir. Bu kuralın uygulanmadığı tek istisna, yas durumlardır. Bu durumlarda ev sahipleri uğurlama yapmaz.p> BEŞİK İLE MEZAR BİTİŞİKTİRp> … “Beşik ile mezar bitişiktir!” Hayatta sevinç ve gözyaşı her zaman bir aradadır. Düğün yapılmasını istiyoruz, bu kadar misafir toplanmışken düğün yapılmazsa biz de üzülürüz!p> PİSKÜVİT, DEPITE, ŞEKER SUCUĞU…p> … Koyunların ikindiden sonra gece yaylımına çıkmalarını gözler “ket” boşalır boşalmaz içeri dalar ve ganimetleri (dökülen yünleri) toplardık. Bunu da dükkâna gidip “pisküvit, depıte, şeker sucuğu”... gibi bizim için çok cazip olan öteberileri almakta değerlendirirdik.p> “KET” DÜĞÜN İÇİN HAZIRLANIYORp> … Uzunyayla gece düğünlerinin en heyecanlı anlarından biri de gece yarısına doğru düğün için “ket” in hazırlanmasıdır. Yerler özenle tertemiz süpürülür, düğünün yapılacağı alana ince bir tabaka halinde saman serpilir, “lüxüs” ler yakılır… Şimdi artık düğün başlayabilir. Bir müddet sonra misafir kızlar, akraba kızlar, köyün kızları... gruplar halinde, neşe içinde gelmeye başlar.p> MUTFAKTA KIŞ HAZIRLIĞIp> … Diğer taraftan evlerin içinde ambarlarda un ve bulgur basılıdır. “Bığurbaş” tan alınan patatesler ardiyelerin içine doldurulmuştur. Evin “guaşe” si kış hazırlıklarını yazdan itibaren yapmaya başlamıştır. Zaten yağlı ve yağsız peynirleri ayrı ayrı “key” lere doldurmuş, tereyağları eriterek tenekelerde “tpu ğaveja” olarak saklamaktadır. En önemlisi büyük bir “key” dolusu “kundepsow”, “ğaşeş”in başköşesinde hazırdır. “Kueplij” leri söylemeye gerek yok tabi... Eğer bir iki teneke kavurma, bir kaç kovan bal da bir tarafa konulmuşsa “guaşe” kışı içi iyice rahat olarak karşılayabilir. Zira çok sayıda beyaz başlıklı, siyah yamçılı atlılar ve kadınlı erkekli kızaklar dolusu misafirleri olacaktır, tedbirli davranmak gerek.p> … Gece boyu oturduğumuz “haçeş” ten dışarı çıkar çıkmaz yüzümüze keskin bir ayaz çarptı. Uzunyayla’nın dolunaylı kış geceleri doyumsuzdur. Havası serttir ama dingindir; insanı sarıp sarmalar ve ferahlatır... Yavaş adımlarla evimize doğru yöneldik.p> TEMENNİp> Yürekten inanıyorum ki kültürel duyarlılık içinde olan kitap sevdalıları, bu güzel eserin layıkıyla hakkını verecektir.p> “Harimole”nin çok kişiye ulaşması, çok kişi tarafından okunması, eserden toplumumuzun azami derecede istifade etmesi temennisiyle... p> Selam ve sevgiler… p> {gallery}/haber/federasyon/2020/Harimole{/gallery}p> nanYemuz Nevzat Tarakçı
Uzunyayla Kültür ve Dayanışma Derneği 16 Ağustos 2020 tarihinde Olağan Genel Kurulu'nu yaparak yeni Yönetimini seçti. İlyas Çetin başkanlığında seçilen yeni Yönetim Kurulu'na başarılar diliyor, önceki yönetimde görev alan herkese teşekkür ediyoruz. YÖNETİM KURULUp> 1- İlyas ÇETİN 2- Dursun ŞIKLAROĞLU 3- Adnan ÖZGÜR 4- Duran KARAÇAY 5- Yılmaz SAYGIN 6- Aydın AYDEMİR 7- Aydoğan SARUCAN 8- Azamettin TAŞ 9- Cemisab OKTAYnanKaffed
Rusya Federasyonu'nun 26 Ağustos 2008 tarihinde Abhazya Cumhuriyeti ve Güney Osetya Cumhuriyeti'nin bağımsızlıklarını tanıması bu iki cumhuriyetimiz için tarihi öneme sahiptir. Bu tarih, Abhazya ve Güney Osetya halkının özgür, demokratik ve müreffeh bir ülke kurma kararlılıklarının tüm dünya tarafından tanınması yolunda önemli bir adım olmuştur. Kafkas Dernekleri Federasyonu olarak, Abhazya Cumhuriyeti ve Güney Osetya Cumhuriyeti'ni bağımsızlıklarının tanınması yolundaki bu önemli günün yıldönümünde kutluyor, Cumhuriyetlerimizin sonsuza kadar barış, huzur ve refah içinde; kan ve gözyaşından uzak olarak yaşamasını diliyoruz.nanKaffed
Telefon : 0533 326 92 12
Adres : ALTUNİZADE MAH. NUHKUYUSU CAD. NO:110 üSKÜDAR-İSTANBUL
Telefon : 0532 226 21 08
Adres : Adnan Kahveci Mah Kışla Cad No:56 Yasam Vadisi 2. Kısım Beylikdüzü/Istanbul
Telefon : 0507 055 30 05
Adres : Çobançeşme Mahallesi Kalender Sok. No: 16 K: 4, D: 4, 34196 Bahçelievler/İstanbul
Telefon : 0533 456 19 57
Adres : Piri Mehmet Paşa Mahallesi, Mumhane Sokak, No:21, Daire :6, Silivri/İstanbul
Telefon : 0542 474 66 17
Adres : 7 Eylül Mahallesi, Esko iş hanı, No: 110, Efeler/Aydın
Telefon : 0542 566 99 28
Adres : Altıntaş Mah. No:26 (Ayrac Kitabevi) Nazilli.
Telefon : 0344 235 20 00
Adres : Şazibey mh Haydar Aliyev Blv 9. Sk 1/A Kahramanmaraş/Onikişubat
Telefon : 0507 355 73 49
Adres : Kayabaşı mahallesi Yavuz Sultan Selim caddesi 37A /1 Göksun/ K.Maraş
Telefon : 0542 732 96 47
Adres : Kaleyazısı Mah.Hal Aralığı Sok.No:7 Daire:921 MERKEZ/SİNOP
Telefon : 0537 247 42 57
Adres : Süleymanlar mh.İstasyon cd.Yöresel Dernek Evleri No.2 Kdz.Ereğli/ Zonguldak
Telefon : 0266 239 28 14
Adres : Eski Kuyumcular Mah.13000 Sokak 6/B Karesi/ Balıkesir
Telefon : 0 266 713 76 00
Adres : Hacıyusuf mh. Ortaokul cad. No:9/A 10200 Bandırma /Balıkesir
Telefon : 0266 762 55 75
Adres : Akçaali Mahallesi 15.Sokak No:2 Gönen-Balıkesir
Telefon : 0532 514 17 38
Adres : HAN MAHALLESİ ABDULLAH ALTINBAŞ SOKAK.No 9 Susurluk BALIKESİR
Telefon :
Adres : İhsaniye, Yurt Sk. NO:6, 16200 Nilüfer/Bursa
Telefon : 0530 251 4914
Adres : Orhaniye, Çardak Çk. No:3, 16400 İnegöl/Bursa
Telefon : 0551 388 16 58
Adres :
Telefon : 0545 853 12 11
Adres : Barış mah recep yazıcı oğlu cad 76 evler E Blok no:10
Telefon : 0228 315 30 93
Adres : Yeni mahalle okul altı sok .no2 Bilecik Bozüyük
Telefon : 0374 212 14 31
Adres : Aktaş mahallesi Öney sok. No: 6 kat: 3 Bolu
Telefon : 0505 254 85 59
Adres :
Telefon : 0536 263 91 16
Adres : Güzelyalı Mah.Turgut Özal Bulvarı 81058 Sk. No:11 Polisevi Kavşağı Çukurova/Adana
You can see how this popup was set up in our step-by-step guide: https://wppopupmaker.com/guides/auto-opening-announcement-popups/