Atasözleri / Bölüm 6

 

АДЫГЭ ПСАЛЪЭЖХЭР
Еханэ Пычыгъуэ



Абы жиlам и дзэ удэмыплъэж. (Жиlар уи фlэщ пщlы хъунущ, жыхуиlэщ.)
Абы и гъащlэр lэхъуэхэмыхьэу ехь.
Абы и lуэхур щхьэкъутэщ..
Абы нэхърэ хьэм нэхъ укlытэ иlэщ.
Абы ущыгугъмэ, уи гурыгъыр ижынщ.
Адыгэр зэхъуэзэщэщ, нэгъуейр зэщэзэблэкlщ.
Адыгэр зэшмэ, мэупсэ, урысыр зэшмэ, матхэ.
Ажалыр зыщ, ар тlущ. (Жагъуэ дыдэу ялъагъум хужаlэ.)
Ажэ цlыкlу бжьакъуэшхуэ.
Ажэбжьэ зэрына зэригъэкlыфыркъым.
Акъылкъым, былымкъым.
Акъылыр щагуэшым шыпсыранэм хэсащ.
Алмэстым «сыцlыху и гугъэу хьэр къызобэн» жеlэри мэгуфlэ.
Анэдэлъху дзыр хъужыркъым.
Анэдэлъху узыр хъужыркъым.
Анэм лlыуэ къилъхуащ.
Андызыр къетlри шыгъу кlанэ ирегъэтlысхьэж. (Андыз-удзщ, тхьэрыкъуэфщ. И лъабжэр хущхъуэщ. Цlыху быдэм, нэпсейм хужаlэ.)
Ар зыхыхьа псы жэбзэнкъым.
Ар си набдзэкlитlщ, ар си нитlым язщ.
Арыкъ сабынкlэ тхьэщlи къабзэ пхуэщlыжынкъым. (Щlэпхъаджэ куэд зыщlа цlыхум хужаlэ.)
Ауан ящl ауаныщl кlуащ.
Бадзэ къытелъэмэ, и шхулъэ йопкl.
Бадзэ тlыса игъэтеджыркъым. (Цlыху lэсэм хужаlэ.)
Банэхэсрэ Ерусалимрэ зэхегъэгъуащэ. (Банэхэс-Краснодар и гъунэгъуу щыс адыгэ къуажэщ. Ерусалим- къалэцlэщ. Палестинэм щыlэщ.)
Бэджэндибгъу кlуэнщ. (Гуащlафlэщ, гугъуехь хуэшэчынущ, жыхуиlэщ.)
Бэрэжьей гущэ ирапlыкlа? (Цlыху lуэнтlам хужаlэ.)
Бгъур иукlыу епщlанэр кlэсу къихьа хуэдэщ. (Зыкъызыфlэщlыжым хужаlэ.)
Бдзантхьэ гъэва хэува хуэдэщ.
Бжьо хуэдэщ. (Кlуэкlэ дахэ зиlэ цlыхубз бжьыфlэм хужаlэ.)
Бжьын щlэгъуэм lэпэ шынщ, бжьын шхыгъуэм жумэранщ.
Бзаджэм и бзаджагъэр япэ кърегъэщ.
Бзаджэм ишх фlым хуеlуатэ.
Бзаджэм ищlэр фlым трелъхьэ.
Бзур lукlэ къеубыд. (Бзэlэфl зыlурылъым хужаlэ.)
Благъуэр гъуэ къыреху. (Бзаджэlейм хужаlэ.)
Блэ зэраукlа башщ.
Блэ япщэжа дыжьыныжьщ. (Фlым хужаlэ.)
Вэнэей уэшх хэшхащ. (Гугъуехь зыхуэмышэч хуэмыхур щыдзыхэкlэ хужаlэ.)
Вы мыхъунур жэмыбжьэщ, лlы мыхъунур жьэгъу жьакlэщ.
Вындыпэ иlыгъщ. (Зяужь ихьэр къохъулъэ, жыхуиlэщ.)
Гу зимыlэ лlибгъу я ней къысщыхуэ.
Гу кlуэм гудзэ къыхеуд.
Гу къабзэ щхьэ цlапlэ.
Гукъеуэншэ пшэрыгъуафlэщ.
Гупыр зыгъэгупыр гуп и уасэщ.
Гупыр зыгъэукхъуэр кхъуэм хуэдэщ.
Гурымыкъ гурымыкъ и щlасэщ.
Гушыlэкlэ зымыщlэр lэштlымкlэ мауэ.
Гъэми щlыми зи павэжь. (Зи ныбжьым емыкlуу щlалагъэ зыхэлъым хужаlэ.)
Гъэпсалъи епхыж.
Гъуапэкъым, пщампlэкъым.
Дахэжыlэ фlы мыщlэ.
Дахэр зыгъэдахэр и набдзитlщ.
Делэ гуэшэгъу нэхърэ губзыгъэ дауэгъу.
Делэ дыхьэшхырилэщ.
Делэ къуэлэн и щlасэщ.
Делэ хьэлывэ щlэнэцlщ.
Ди гъунэгъум сыкъыщышхи ди унэ мышхэу сынэсыж.
Ди гъунэгъум я джэдыр къаз хуэдэщ. (Нэпсейм, фыгъуэнэдым ауаныщlу хужаlэ.)
Дунейгъэбжьыфlэщ.
Дунейгъэдахэщ.
Дунейкъым, ахърэткъым. (Зыми щыщкъым, зыкlи сэбэпкъым, жыхуиlэщ.)
Дунейр бжьакъуэпэкlэ зэредзэ. (Гурбияным хужаlэ.)
Дунейр нэкlэ игъэл фlощlыж. (Зыкъызыфlэщlыжам хужаlэ.)
Дыгъужьыгу кlуэцlылъщ.
Дыгъужьыдзэ lутщ, бажэкlэ пытщ.
Дыгъужьым мэл зыфlихьынур и пыlэ щыгукlэ къещlэ.
Дыжьыныжь пщэжам хуэдэщ.
Дыщэ лъэнкlэпс, уэсэпс хэмыхьэ.
Джатэ ихам хуэдэщ.
Джэгугъуэм лlыхъужьщ, зэуэгъуэм жьындущ.
Джэду хьэжы зыкъещl. (Цlыхуфlыфэ зытрегъауэ, жыхуиlэщ.)
Джэдыкlэм цы къыхех.
Дзыбэ дзыусщ.
Еджа щхьэкlэ, епщэжакъым. (Зи щlэныгъэр къэзымыгъэсэбэпыфым хужаlэ.)
Ежьэ мыхъу ежьэ хъуа упэмыплъэ.
Езым фlимыгъэжар хьэрэмщ.
Емынэр зигу, жьэгум дэмыкl.
Емыlусэ цыснэlу.
Еплъагъулlэр ебгъуэтылlэжыркъым. (Зи теплъэмрэ зи лlыгъэмрэ зэхуэмыдэм хужаlэ.)
Жэщ дэлlэ, махуэ дэхъуж.
Жылэм ямыщхьым шыдыщхьэ фlэтщ.
Жылэм ямыщхьым бабыщыщхьэ къыфlокlэ.
Жылэр егъасэ, бадзэр есэкl. (Щхьэзыфlэфl дзыусым хужаlэ.)
Жьэкlэ маисэщ, lэкlэ сэмэгущ.
Жьэмыгъэпсэху псэмыгъэтыншщ.
Жьэрыlэзэ lэпэзадэ.
Жьы хъуар шхыдэ бэlущ, уемыдэlумэ, зегъэгусэ.
Жьым тесу псым йопыдж.
Жьым щхьэ ядэшх, щlэм лъакъуэ ядэшх.
Зэрымылъагъумэ, зэщlолlэ, зэрылъагъумэ, йолlыкl.
Зэрымытым lэтищэ ирегъэувэ.
Зэрытым йоплъэ, зэрылъым йотэбэ.
Зэрыхъун хъури и нэр хъурей хъужащ.
Зи бзэ ныкъуэм гуныкъуэгъуэ ущигъащlэркъым.
Зи гупкlэ пысым и псысэ еlуатэ.
Зи мырамысэ зыхуэмыщlыжыр гъунэгъум жэмыкуащlэ макlуэ.
Зи нэгу къабзэм и гури къабзэщ.
Зи ныбэр зи lэфlылъэм и шур и лъэмыжщ.
Зи фlыщlэ зи мыгъуа, зи гъунэгъу зи бий.
Зи хущхьэ хъум и бзущ.
Зи шыкlэр къурыкъуу зи къэрар мащlэ. (Къэрар – быдагъэ, фlэщ хъуныгъэ. Зи къэрар мащlэ – зи псалъэ фlэщ хъугъуей, псалъэ быдэ зимыlэ.)
Зи щхьэ мыжьу зи жьэ джатэ.
Зи щхьэ lуэху зыхуэмыщlэжыр хамэ lуэхукlэ ерыщщ.
Зи щхьэр къабзэ, зи гур бзаджэ.
Зы щlыпlэ щокъакъэ, зы щlыпlэ щокlэцl.
Зыдигъазэр и къэблэщ. (Зэрегуакlуэу, щхьэзыфlэфlу мэпсэу, жыхуиlэщ.)
Зэрымылъ пэ лъагэ.
Зибг имылъ къудан.
Зым и lупщlэ зым и щlыбщ.
Зэхуэмыфl зэфlэlуа.
Зыухым и дей йокlри зыукlым и деж йохьэ.
(Зыукlым – lэщ зыукlым.)
Зыхамыlуэ мэтэджри мэпсчэуlу.
И адэр къалъхури и къуэм зигъэпсэхужащ. (Къуэ щхьэхынэм ауаныщlу хужаlэ.)
И бэкъу гурыщхъуэ дещlыкlыж. (Гурыщхъуэщlым хужаlэ.)
И деж укlуэмэ, пащlэ лалэщ, уи деж къакlуэмэ, пащlэ задэщ.
И нэр ису и рсэр хэгъуащ.
И ныбэ и хьэщlэ, и щlалэ и къан.
И псалъэ фоупсщ, и фадэ псы защэщ.
И фэр бэгущ, и гур бзаджэщ.
И фэр фlыцlэ щхьэкlэ, и кlуэцlыр дагъэщ.
И хьэм ижынур ещlэж. (Хузэфlэкlынур ещlэж, жыхуиlэщ.)
И цищ мэрхъу.
И цlэ выщ, ив матэщ.
И шэ гъуанэ дадзыжынукъым. (И щlыхь къутэжынукъым, яхуэгъэпудыжынукъым, жыхуиlэщ.)
И гу дыжьынщ, и жьэгу хьэ гъыпlэщ.
И щхьэр матэщ, и жьэр джатэщ.
И щхьэр мыжьрэ и жьэр бзаджэу.
И щхьэр пкъуэлъу и лъэр пкъуокl.
И lуэху зыхэмылъым и бэлагъ хеlу.
Имылъу мэлъатэ.
Ерыщыр щыту малlэ.
Ириуэнуи ирищтэнуи гу кlуэцlылъкъым.
Ишхыр кlуэцlокъупщхьэри и пхэ къупщхьэр къыхощ.
Ишхыр фlэмащlэщ, ищlэр фэкуэдщ.
Къэрабгъэр япэ мауэ.
Къэхь фэкl, мэхь ищlэркъым.
Напэ зимыlэм дзажэпкъ иlэщ.
Ныкъуэделэр ефэмэ, делэ дыдэ мэхъу.
Нысащlэ мышынэ-мыукlытэ мэлыщхьэ фlэбзам щошынэ.
Пашэ ящlри яхуэкlуэркъым, дакъэм дащlэри яхуекъуркъым.
Пащтыхьым и щхьэхынэщ. (Щхьэхынэ lейм хужаlэ.)
Плlэкlэ къихьар ныбэкlэ ихьыжащ. (Къихьар ишхыжри кlуэжащ жыхуиlэщ.)
Псэжьитlыр щызэфlым зэкъуалъхьар щызэбийм зэкъуахыж.
Пlастэгъэф уафэлъагъущ. (Цlыху сэбэпыншэм хужаlэ.)
Си тхъэгъуэм си гъуанэдэплъэ, си лъаджэгъуэм къыслъимыплъэж.
Удым и удыгъэр япэ ирегъэщ.
Уеплъмэ, дахэщ, зэгуэпхмэ, банэщ.
Укlытэр и нэгу щэлъщ, акъылыр и бзэгу телъщ.
Укlытэр щагуэшым дурэшым дэсащ.
Унэм я мыгъуэр я гъуоущ.
Фэ зытетым гу кlуэцlылъщ.
Фэкlэ щlалэрэ гукlэ лlыуэ.
Фыз бзаджэ нэпсрыгуащэщ.
Фыз фэрыщl лlыгъапцlэщ.
Фызгъэгъу лlы гъум.
Хабзэмыщlэ щытхъухьым хьэгулывэм фо хекlэ.
Хэмылъ хэлъхьэ кlуэри лъэпхъуамбыщlэ хилъхьащ. (И lыхьэ зыхэмылъым къыхихын и гугъэу кlуэри хилъхьэри къэкlуэжащ, жыхуиlэщ.)
Хуабэ хъумэ, мэдыд, щlыlэ хъумэ, мэдий.
Хьэ къарэ кlапэ жьэдэлъ хуэдэ. (Нэкlу фlыцlэ дзэ хужьым хужаlэ.)
Хьэжыщlри сату щlынри зэдегъакlуэ.
Хьэзыр lупэху, щlэращlэ.
Хьэкlэри кхъуэкlэри зэрепх. (lуэху куэд зэпызыщэм хужаlэ.)
Хьэлэболэ былым хуэщщ.
Хьэр и напэщ, кхъуэр и пащlэщ.
Хьыгъуэм гуащэщ, къэхьыжыгъуэм псэжьщ.
Шхэгъуэм дыгъужьщ, лэжьэгъуэм жындущ.
Шхырыджэгу ныбалъэ, гъаблэ хъумэ, щхьэпlыж.
Шыщlэ къамылъхуам уанэ хузэщlелъхьэ.
Щымысымаджэми бэджынэ и щlасэт. (Зызыгъафlэм хужаlэ.)
Щыуэгъум лъапцlэщ, щыпцlапцlэм вакъэщ.
Щlалэ фlыцlэ нэкlуфlэ, ахъшэ фlыцlэ гуфlакlэ.
Щlалэм къижыхьмэ, лlыжьым и лъэдий мэуз.
Щlыр бжьэкlэ епщри, къыпыщым тоувэ.
Щlыр къэмыщтэу къэщтэнукъым.
Яхуэукlыркъым, яхуигъэкlыжыркъым.
Яхутемыхьэ яхутекlыжыркъым.
lэгу нэщl пащlэ пlий.
lэмбатэ зэрымытым lэтэ ирегъэувэ.
lэнэ щагъэувым щохуэх, фадэ щаlэтым щохутэ.
lыхьсыхь lыхьэшх.
lупэ зэв джей быхъу.

KÜLTÜR / SANAT

  • Son Eklenenler
  • Çok Okunanlar
  • Rastgele